Quick Reads

Shubham Patil

News Dabba 24 June: 5 stories across the web for a balanced news diet

Here's a glance through some of the National and International news updates, from the US Senate's gun control measures in three decades, the Maharashtra political crisis, Afghanistan authorities ending search for earthquake survivors, Dhoupadi Murmu filing nomination for presidential elections, to Dickon Mitchell set to become the new Prime Minister of Grenada.
All photographs by Anushka Vani and Oliviya Kunjumon

Photos: Warkaris on the move to meet their beloved Vitthal after 2 years

It has been two years since Pune last welcomed Warkaris, the stoic devotees of Vitthal, who walk to Pandharpur from different parts of Maharashtra every year, before Ashadi Ekadashi. Lakhs of Warkaris reached Pune last evening after a long gap of two years, that they had to take due to the Covid pandemic. Here are a few glimpses of the day, as Warkaris, on their way to meet their deity, rest for a day in Pune, near Palkhi Vithoba Mandir in Bhavani Peth.
Shubham Patil

News Dabba 23 June: 5 stories across the web for a balanced news diet

Here's a glance through some of the National and International news updates, from the Maharashtra political crisis, Germany getting closer to gas rationing, developed countries not providing new funds towards climate change crisis, Afghanistan earthquake follow-up, to Australian Minister's statement after interaction with PM Narendra Modi.
Shubham Patil

News Dabba 22 June: 5 stories across the web for a balanced news diet

Here's a glance through some of the National and International news updates, from Uddhav Thackeray saying he is ready to quit, Trump supporters threatening election workers, Afghanistan earthquake taking 1,000 lives, UK inflation hitting 9.1 percent, to the US calling for a 3-month suspension on gas and diesel taxes.
Shubham Patil

News Dabba 21 June: 5 stories across the web for a balanced news diet

Here's a glance through some of the National and International news updates, from troubling emails revealing that US is alarmed over the China-Solomon pact, the MVA government on shaky grounds in Maharashtra, Indian pregnant women denied employment, study on farmers' death from 2000-2018, to Francia Marquez becoming Colombia’s first Black Vice President.
Shubham Patil

News Dabba 20 June: 5 stories across the web for a balanced news diet

Here's a glance through some of the National and International news updates, from Gustavo Petro winning the Presidential elections in Colombia, nearly 530 trains cancelled amid the Agnipath protest, Emmanuel Macron losing in France, India’s power struggle with coal production, to Turkey being a new launchpad for Pakistan over the Kashmir propaganda.
Shubham Patil

News Dabba 17 June: 5 stories across the web for a balanced news diet

Here's a glance through some of the National and International news updates, from day 3 of Agnipath agitations, EU backing Ukraine's membership, Pune Police linked to a hacking campaign that fabricates evidence, heatwave in Europe to Assange's extradition.
Shubham Patil

News Dabba 16 June: 5 stories across the web for a balanced news diet

Here's a glance through some of the National and International news updates, from North Korea facing an outbreak of an unidentified infectious epidemic, Bihar protests against the Agnipath scheme, suspects admitting to shooting a British Journalist and an indigenous expert in the Amazon, extreme heat conditions killing Kansas cattle, to the cosmetic company Revlon filing for Bankruptcy protection.
Shubham Patil/Shubham Karnick

The Politics of Pride

The month of June is celebrated and observed as the Pride month by the LGBTQ+ community in many countries. To commemorate this celebration of assertion, Indie Journal presents a series of articles on Pride and its implication in the Indian context. This year, Pune saw two prides, the 'traditional' and the 'alternate'. What brought forth this divide was the clashing ideologies of the organisers and a large number of participants.
Indie Journal

News Dabba 15 June: 5 stories across the web for a balanced news diet

Here's a glance through some of the National and International news updates, from UAE suspending exports of the Indian wheat, the India-China clash in Galwan valley still unsolved, Tom Rice losing the republican seat, The effects of the Prophet controversy with the diaspora in the US grows, to UN chief to warn over dangers of climate change.
Shubham Patil

News Dabba 14 June: 5 stories across the web for a balanced news diet

Here's a glance through some of the National and International news updates, from the unveiling of Agnipath, Hondurans fighting drought and poverty with cashew, Pune Metro to reduce train frequency on two lines as ridership falls, UK unemployment edging higher, to US Jesuit priests raising $100 million for the descendants of slaves.
indie journal

तरुण इकरस, हतबल डेडालस आणि ‘नवी उमेद’

नियंत्रित अर्थव्यवस्थेची सरलता अनुभवलेल्या पालकांची उपज असलेली '८०-'९० च्या दशकात जन्मलेली ही कार्टी नुकतीच वयात येऊन 'ऍस्पिरेशनल इंडिया' निर्माण करणार होती. पण या पिढ्यांचा इकरस झाला, त्याची कहाणी.
Shubham Patil

News Dabba 13 June: 5 stories across the web for a balanced news diet

Here's a glance through some of the National and International news updates, from the demolition of Afreen Fatima's house, the Yen falling lowest against the US dollar, Amazon plea rejected against Future Group company to pay penalty, Rahul Gandhi to appear before ED, to Chicago’s weekend shootings.
शुभम पाटील

चमचागिरी आणि अंधभक्ती

एकेकाळी भारताच्या राजकीय वर्तुळात आणि चर्चाविश्वात ‘चमचागिरी’ हा शब्द खूपच प्रचलित होता. दोन्ही शब्द राजकीय चिकित्सा, टीकाटिपण्णी म्हणूनच विकसित झाली आणि मग समाजातील सर्वच क्षेत्रात पसरलेली दिसतात. म्हणूनच, भारतीय राजकीय स्थित्यंतर हे नुसते कॉंग्रेस ते भाजप असे नाहीये तर चमचागिरी ते अंधभक्ती असेही आहे.
Shubham Patil

News Dabba 10 June: 5 stories across the web for a balanced news diet

Here's a glance through some of the National and International news updates, from protests in several Indian cities over Prophet remarks, Trump being accused of instigating Capitol Riot by investigating committee, Rajya Sabha elections, to Thailand after legalising cannabis.
Shubham Patil

News Dabba 9 June: 5 stories across the web for a balanced news diet

Here's a glance through some of the National and International news updates, from Delhi police booking leaders for spreading hate and hurting religious sentiments, to Maharashtra Court deciding on one day bail for jailed MLAs, US Houses discussing gun reforms, to US president Joe Biden's pledge of economic help to its poorer southern neighbours.
Shubham Patil

News Dabba 8 June: 5 stories across the web for a balanced news diet

Here's a glance through some of the National and International news updates, from Mithila Raj announcing retirement from all forms of International Cricket, Left-leaning candidates Gustavo Petro and Francia Márquez winning the first round of presidential elections in Colombia, the RBI warning there is no stopping inflations, to Kristi Noem winning the Republican elections in South Dakota.
Shubham Patil

News Dabba 6 June: 5 stories across the web for a balanced news diet

Here's a glance through some of the National and International news updates, from South Korea and the US responding to North Korea’s missile attack, acute food shortage in Northeast India, the spread of Monkeypox outside Africa, Gulf countries condemning remarks over Prophet by BJP spokesperson, to Kazakhs moving past the Nazarbayev era.
इंडी जनरल

‘हजार हातांचा आक्टोपस’ समजून घेतांना

अशीच चिंतनशील पिढी साठ आणि सत्तरच्या दशकात महाराष्ट्राने पाहिली आहे. त्या पिढीच्या विचारांचे प्रतिनिधित्व करणारे पुस्तक म्हणजे ‘हजार हातांचा आक्टोपस’. सुधीर बेडेकर लिखित या पुस्तकाची हरिती प्रकाशनने दुसरी आवृत्ती काढली आहे.
Shubham Patil

News Dabba 3 June: 5 stories across the web for a balanced news diet

Here's a glance through some of the National and International news updates from the UK warning of Russia's tactical success in Donbas, gang-rape of a teen in Hyderabad, Kerala CM's stand on CAA implementation to Biden urging republicans for stricter gun control measures.
Shubham Patil

News Dabba 1 June: 5 stories across the web for a balanced news diet

Here's a glance through some of the National and International news updates, from Sonia Gandhi and Rahul Gandhi being summoned by ED, making schools a safe space for LGBTQ students, UIDAI failing to communicate instructions to the public, the US backing Ukraine with advanced rockets, to the struggles of sex workers in India.
Shubham Patil

News Dabba 31 May: 5 stories across the web for a balanced news diet

Here's a glance through some of the National and International news updates, from Petrol pumps on a protest of ‘No Purchase Day’, Taiwan Air Force scrambling after 30 Chinese Jets enter its ADIZ, SC to plan an exclusive live-stream platform for courts, Israel-UAE signing Free Trade Agreement, to Japan to approving abortion pills.
Shubham Patil

History in the Age of Delusion

People love the idea of ​​a Golden Age that existed Once upon a Time because it has a therapeutic value. This therapy is fine as long as it gives temporary relief from the current angst. However, the quest seems to be accompanied by a competition of victimhood suffered by 'Us' at the hands of 'the Big Bad Them'.
Shubham Patil

News Dabba 26 May: 5 stories across the web for a balanced news diet

Here's a glance through some of the National and International news updates, from the hike in vegetable prices with tomatoes crossing Rs 100 per kg, Oklahoma Governor signing the abortion ban law, Delhi stadium to be emptied for IAS officer, to 93 pending charges against Azam Khan.
indie journal

दीनबंधूचं हे कात्रण शिवजयंतीच्या सुरुवातीबाबत खूप काही सांगतं...

शिवजयंतीच्या सुरुवातीबाबत अनेक मतमतांतरं आहेत कारण याबाबत थेट तारखांचा उल्लेख असलेले पुरावे किंवा दस्तऐवज सहजासहजी दर्शनास येत नाहीत. मात्र इंडी जर्नलच्या हाती लागलेल्या एका कात्रणातून याबाबत काहीसा ठोस दावा करता येऊ शकतो.
Indie Journal

‘पॉंडीचेरी’: एक रंगीबेरंगी शहर आणि काही माणसे

लेखक-दिग्दर्शक सचिन कुंडलकरचे चित्रपट हे कायमच व्यक्तिकेंद्री राहिले आहेत. केंद्रस्थानी असलेला मुद्दा हा बऱ्याचदा व्यक्तीची स्वओळख (सेल्फ-आयडेन्टिटी) आणि कौटुंबिक, सामाजिक स्तरावरील ओळख, अपेक्षा यांतील संघर्षाच्या स्वरूपात अस्तित्त्वात असतो. ‘पॉंडीचेरी’देखील त्याला अपवाद नाही.
Shubham Patil

मनुसंगडा: मरणोपरांत परात्मता

‘मनुसंगडा’ चित्रपटाचा नायक कोलाप्पण आपल्या वडिलांवर अंत्यसंस्कार करण्यासाठी चेन्नईतून गावात येतो. अंत्यविधीची सगळी तयारी होते, मात्र त्याच्या कुटुंबाने त्याच्या वडिलांची अंत्ययात्रा घरासमोरून जाणाऱ्या रस्त्यावरून नेऊ नये, असे गावातील उच्चजातीय रहिवाश्यांकडून सांगण्यात येते. ‘मनुसंगडा’चे कथानक कोलाप्पणने आपल्या पित्याची अंत्ययात्रा त्याच रस्त्यावरून काढण्याचा हक्क मिळविण्याभोवती फिरते.
Indie Journal

‘मी वसंतराव’: चाकोरीबाहेरच्या कलोपासकाचा प्रभावी चरित्रपट

‘मी वसंतराव’ मध्ये वसंतराव देशपांडे यांच्या जन्मापासून ते ‘कट्यार काळजात घुसली’ या प्रसिद्ध नाटकाच्या यशापर्यंतचा काळ दिसतो. (त्यानंतरचा भागही आहे, पण तो एपिलॉगच्या स्वरूपाचा आहे.) साधारण सहा दशकांचा दीर्घ काळ उभारत असताना केलेली पटकथेची रचना (पटकथा - निपुण धर्माधिकारी आणि उपेंद्र सिधये) अशी आहे की, वसंतरावांचे जीवन काही टप्प्यांमध्ये समोर मांडले जाते.
Indie Journal

मसजिद - सामाजिक न्याय, सांस्कृतीक आणि राजकीय परिवर्तनाचे केंद्र

दुर्दैवाने स्वातंत्र्यानंतर भारतात मसजिदींना अपवाद वगळता निव्वळ प्रार्थनागृहासारखे स्वरुप आले आहे. पण अनेक युरोपीय देशात, तुर्कस्तान आणि अरबस्तानात मसजिदी आजही ग्रंथालये, विश्रांतीस्थाने, सामाजिक सुसंवादाचे, सांस्कृतीक सामजिक, राजकीय जागृतीची केंद्रे आहेत.
Shubham Patil

‘हृदयम’: परिचित संकल्पनांचे कल्पक व प्रभावी सादरीकरण

विनीत श्रीनिवासन दिग्दर्शित ‘हृदयम’ या चित्रपटाची संकल्पना आणि पात्रांकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन तसा फारच साधासोपा आहे. एक पुरुष आणि आयुष्यातील वेगवेगळ्या टप्प्यांवर त्याच्या आयुष्यात येणाऱ्या स्त्रिया, त्यांचे नातेसंबंध आणि त्यातील चढ-उतारांमुळे या पुरुषाच्या जीवनात, जगाकडे (तसेच स्वतःकडे) पाहण्याच्या दृष्टिकोनात घडणारे बदल – या इथल्या काही महत्त्वाच्या संकल्पना.
शुभम पाटील

१४० वर्षांपूर्वी एका मुलीच्या लढ्यामुळं स्त्री संमतीचा कायदा सुधारावा लागला

ज्या काळात मुलींची लहान वयात लग्नं होणं ही अगदीच सर्वसामान्य गोष्ट होती, त्या काळात वयाच्या विसाव्या वर्षी महाराष्ट्रातील रखमाबाई राऊत यांनी लहानपणी झालेलं लग्न अमान्य करून नवऱ्याच्या घरी जाण्यास नकार दिला. यासाठी त्यांनी कोर्टात लढा दिला आणि रखमाबाईंचा हा लढा फक्त भारतातच नाही, तर १८९१ साली संपूर्ण ब्रिटिश साम्राज्यात लागू झालेल्या संमतीवयाच्या कायद्यासाठी देखील महत्त्वाचा ठरला.
Shubham Karnick

The origins of Women’s Day, beyond tokenism and coupons

As we celebrate Women’s Day today, something, which constituted a large part of what the women’s movements across the globe tussled hard for, seems to be missing from our celebrations. That component is the empowering and revolutionary content of the International Working Women’s movement, which walked hand in hand with the International Labour movement.
Indie Journal

झुंड: अस्वस्थ तरीही आशावादी

‘झुंड’मध्ये जात, धर्म, आर्थिक-सामजिक परिस्थिती यांवरून होणाऱ्या भेदाभेदाला स्थान असले तरी या चित्रपटातून मंजुळे मांडू पाहत असलेला मुद्दा ‘फॅन्ड्री’ किंवा ‘सैराट’पेक्षा काही प्रमाणात वेगळा आहे.
इंडी जर्नल

‘ओन्ली मर्डर्स इन द बिल्डिंग’: भूतकाळाची भुतं आणि रहस्याचा मागोवा

लोकांना ट्रू क्राईम पॉडकास्ट्सच्या असणाऱ्या आकर्षणामुळे अशा पॉडकास्ट्सच्या संख्येत दिवसेंदिवस वाढ होत चाललेली आहे. ‘ओन्ली मर्डर्स इन द बिल्डिंग’ची मध्यवर्ती संकल्पना अमेरिकी लोकांना पछाडून टाकणाऱ्या ट्रू क्राईम पॉडकास्ट्सभोवती फिरणारी आहे.
Gehraiyaan movie review

‘गहराइयाँ’: प्रेम आणि अप्रामाणिकतेचे समकालीन चित्र

प्रेम ही मुळातच क्लिष्ट संकल्पना आहे. आणि प्रेमामध्ये जेव्हा खोटेपणाचा समावेश होतो, तेव्हा या संकल्पनेच्या क्लिष्टतेत अधिकच भर पडते. असे असूनही प्रेमाची क्लिष्टता पुरेशा गंभीरपणे आणि सखोलीने समोर मांडली जात नाही. शकुन बत्रा दिग्दर्शित ‘गहराइयाँ’ मात्र याबाबत ठळक अपवाद मानावा असा आहे.
Indie Journal

‘झोंबिवली’:एक चांगला मराठी झॉम्बीपट

‘झोंबिवली’ या चित्रपटाबाबत बोलण्यापूर्वी या चित्रपटाचा प्रकार समजून घेणे गरजेचे आहे. हा चित्रपट नुसता भयपट नाही, तर ‘विनोदी भयपट’ या उपप्रकारात मोडणारा आहे. मराठीमध्ये मुळात भयपटांची संख्या कमी आहे, त्यामुळे साहजिकपणे हा उपप्रकार आपल्याकडे फारसा हाताळला गेलेला नाही.
इंडी जर्नल

टिपू सुलतानची खरी भीती कुणाला?

भारतात दरवर्षी ‘टिपू सुलतान जयंती’ समारोहाला विरोध होतोय. कुठलं तरी निमित्त काढून विरोधाचं राजकारण रेटलं जात आहे. यावर राजकीय पोळी भाजणारी एक यंत्रणा दोन्ही समूहांमध्ये तयार झाली आहे. राजकीय संधी म्हणून टिपू सुलतान जयंती वादाकडे पाहिलं जात आहे.
Indie Journal

‘अनपॉज्ड: नया सफर’: ‘वॉर रूम’ आणि ‘वैकुंठ’

अँथाॅलॉजीच्या गर्दीत खरोखर उत्तम लघुपट सापडणे काहीसे अवघडच असते. अशात ‘अनपॉज्ड: नया सफर’ या ॲमेझाॅन प्राइमवरील अँथाॅलॉजी सिरीजमधील अय्यप्पा केएम. दिग्दर्शित ‘वॉर रूम’ आणि नागराज मंजुळे दिग्दर्शित ‘वैकुंठ’ हे दोन अतिशय उत्तम लघुपट पाहण्यात आले. कोविड-१९ पँडेमिकच्या काळात घडणाऱ्या या दोन्ही लघुपटांची ही शिफारस…
Shubham Patil

परभणीच्या छोट्याशा गावातील पहिल्या इंजिनियरनं बदलला गावाचा चेहरा

अनेक वर्ष शिक्षण आणि कामानिमित्त बाहेर राहिल्यानंतर पँडेमिक सुरु झाल्यावर आपल्या गावी परत परतलेल्या पुणेस्थित विश्वांबर दुधाटे यांना त्यांच्या गावाची आणि गावकऱ्यांची परिस्थिती बिकट आढळली. परभणी जिल्ह्याच्या पालम तालुक्यातील आरखेड गावात दुधाते यांनी गावकऱ्यांना एकत्र आणून गावात गरजेचे असलेले अनेक बदल घडवून आणायला सुरवात झाली.
Shubham Patil

टेक्नॉलॉजीच्या विश्वातलं २०२१ साल

विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात २०२१ मध्ये काय काय झालं? कोव्हीड-१९ पँडेमिकमुळं तंत्रज्ञानाच्या विकासाला आणि बाजारपेठेला विशिष्ट असं वळण मिळालं. संगणक, स्मार्टफोन्स यांची मागणी तर वाढलीच, सोबतच झोमॅटो, स्विगी, ओला या कंपन्यांनी त्यांच्या ऍप्सद्वारे अधिक सुविधा निर्माण करत पँडेमिकमधील या मध्यमवर्गीय जीवनशैलीला अनुकूल केलं.
Prathmesh Patil

A year of tragedies

For India and the world, the year 2021 came bearing several tragedies. Covid pandemic, natural disasters and conflicts took several lives in India as well as worldover.
Shubham Patil

शोध पत्रकारिता, अहवाल आणि २०२१

२०२१ हे जगातील मोठमोठ्या गोष्टींचं खुलासा करणारं वर्ष होतं. यावर्षी जगातील अनेक संस्थांनी तपास आणि शोधात्मक पत्रकारिता करत अनेक गंभीर गुन्हे, राजकीय भ्रष्टाचार किंवा कॉर्पोरेट गैरप्रकार यासारख्या विषयांचा सखोलतपस करत अनेक गोष्टींचा खुलासा केला.
Prathmesh Patil

आंदोलनांनी भारावलेलं वर्ष

संपूर्ण जगानं अनेक ठिकाणी त्यांच्या हक्कांसाठी लढणाऱ्या आणि आणि अन्यायाचा निषेध करणाऱ्या लोकांचं आंदोलनाच्या स्वरुपात मोठ्या प्रमाणावर एकत्रीकरण पाहिलं. जगाच्या तुलनेत भारतामध्येही आंदोलनाचं प्रमाण यावर्षी जास्त होतं.
Indie Journal

ख्रिस्तमसनं युद्धाला हरवलं होतं त्या दिवसाची गोष्ट!

जेव्हा एखादं युद्ध सुरु असेल, त्यातही ते लाखो सैनिकांचा जीव घेणारं आणि हिंस्त्र असं पहिलं महायुद्ध असेल, तर दिवस सणाचा असो किंवा नसो, युद्धभूमी हेच तुमचं वास्तव आहे आणि समोर शत्रू आहे, तुम्ही त्यांना मारा, किंवा मारले जा, हेच तुमचं सत्य. मात्र डिसेंबर १९१४ चा ख्रिस्तमस, या मानवतेच्या काळोखाच्या अंधारात मानवी करुणेची एक प्रचिती घेऊन आला होता!
Shubham Patil

A year when climate change became real

For India, 2021 was a year of floods and landslides and erratic monsoon. While neither floods, landslides, nor heavy rains are rare occurrences for Indians, the unprecedented heavy rainfall, the delay in monsoon withdrawal and the increased frequency of low-pressure belts and cyclonic storms over the north Indian Ocean led to the year 2021 being a year for extreme weather events for India.
इंडी जर्नल

गोदाकाठ: गोदावरीचा प्रवाहीपणा घेऊन वाहणारा सिनेमा

पुणे इंटरनॅशनल फिल्म फेस्टिव्हलच्या तिसऱ्या दिवशी गजेंद्र अहिरे दिग्दर्शित गोदाकाठ या चित्रपटाचं स्क्रीनिंग पार पडलं. यंदाच्या मराठी चित्रपटांच्या पिफमधील चित्रपटांपैकी हा एक चित्रपट. प्रिती (मृण्मयी गोडबोले) या शहरातल्या, आयटी सेक्टरमध्ये उच्च पदी काम करणाऱ्या आणि स्पर्धेच्या जगात धावता धावता, अनेक ठेचांचा मार खाऊन आयुष्य संपवून टाकण्याच्या निर्णयापर्यंत पोहोचलेल्या तिशीतल्या एका तरुणीची ही गोष्ट.
इंडी जर्नल

सविस्तर । दक्षिण कोरियाचा (स्क्विड) गेम कसा झाला त्याची गोष्ट

सॉफ्ट पॉवर म्हणता येईल असे दक्षिण कोरियन संस्कृती, संगीत, खानपान, जीवन दाखवणारे अनेक चित्रपट, मालिका आता जगभरातील लोकांना आवडू लागल्या असल्या तरीही कोरियन समाजात आणि जागतिक पातळीवर विक्रमी लोकप्रियता ज्यांच्या वाट्याला आली त्या कलाकृती मात्र आर्थिक विषमता आणि रक्तरंजित क्रौर्य दाखवणाऱ्या आहेत.
इंडी जर्नल

‘टेड लॅसो’: दिलासादायक पलायनवाद

गेल्या काही काळातील अनेक लोकप्रिय कलाकृतींमध्ये दोषैकवृत्ती आणि निराशावाद दिसून येतो. चित्रपट, मालिका आणि अगदी बातम्यांमधून सातत्याने दिसणारा गडद आशय आणि नकारात्मकता एका ठरावीक टप्प्यानंतर उबग आणणारी बनू शकते. मग, असा प्रश्न उपस्थित झाल्यानंतर त्याचं उत्तर म्हणून ‘टेड लॅसो’ सारख्या मालिका समोर येतात.
indie journal

‘द किड डिटेक्टिव्ह’: प्रसिद्धीच्या सावलीचं प्रभावी विडंबन

‘चाइल्ड प्रॉडिजी’ ही संज्ञा अनेकांनी यापूर्वी ऐकली असेल. ही संकल्पना म्हणजे अल्पवयात असामान्य बुद्धीचातुर्य दाखवणारी आणि प्रौढांनाही मागे टाकणारी कामगिरी करणाऱ्या व्यक्ती. सहसा अशी मुलं आपल्या आयुष्यातील पुढील टप्प्यातही उत्तम कामगिरी करतात. मात्र, लहान वयात विलक्षण प्रतिभा बाळगणारी सगळीच मुलं आयुष्यात यशस्वी होतीलच असे नसते.
Shubham Patil

स्वतः कर्जात राहून शाळा चालवणारे नामदेव यादव

गणेशवाडी हे कोल्हापूर जिल्ह्यातील करवीर तालुक्यात असलेलं साधारण ४,००० लोकवस्तीचं गांव. या गावातले नामदेव यादव हे एका शाळेमध्ये शिक्षक म्हणून काम करायचे. नोकरीवेळी शाळेमधली वेगवेगळी कामं करत असताना त्यांना हे जाणवू लागलं की या भागातील आपल्या विद्यार्थ्यांना पुस्तकाबाहेरचंदेखील शिक्षण देण्याची गरज आहे. २००८ पासून नामदेव यादव गावात स्वतःची शाळा चालवतायत.
इंडी जर्नल

मुलाखत: राहुल गजभीये, इंडिया अलायन्स फेलो स्पॉटलाईट

इंडिया अलायन्स फेलो राहुल गजभीये, या मुलाखतीत सांगत आहेत, त्यांनी राष्ट्रीय गरोदर मातांच्या डेटाबेसवर काम का सुरु केलं, त्यांच्यासमोर कोणत्या अडचणी होत्या आणि कोविड काळात त्यांच्या या माहितीसाठ्याचा देशभरातील गरोदर माता, तसंच लाखो परिवारांना कशाप्रकारे फायदा होणार आहे.
Indie Journal

‘पिग’: जॉन विकचा अँटीथीसिस

चित्रपट रसिकांनी ‘मॅन्डी’सारख्या (२०१८) सूडपटांमध्ये निकलस केजला त्याच्या हिंसक अवतारात पाहिलेलं आहे. त्यामुळे या पारंपरिक सूडपटांहून वेगळा मार्ग अवलंबणाऱ्या या चित्रपटात केजला त्याच्या काही उत्कृष्ट भूमिकांमध्ये मोडणारी कामगिरी करताना पाहणे नक्कीच सुखद आहे.
इंडी जर्नल

आगासवाडी : ग्रामीण भारताचा एक्स – रे

नव्या दमाचा सर्जनशील लेखक - दिग्दर्शक रमेश होलबोले (FTII, Pune) ‘आगासवाडी’ नावाचा माहितीपट घेऊन येतो आणि संपूर्ण ग्रामीण भारताच्या जगण्या - मरण्याविषयीचे मुलभूत प्रश्न प्रातिनिधिक स्वरुपात आगासवाडीच्या निमित्तानं आपल्यासमोर मांडतो. हे प्रश्न मुख्यत: ग्रामीण भारताच्या स्थलांतराविषयी, पिण्याच्या पाण्याविषयी, शेतीच्या संकटाविषयी, दुष्काळाविषयी, एकूण पर्यावरणाच्या प्रश्नाविषयी, रोजगाराविषयी आणि शिक्षणाविषयीचे आहेत.
Shubham Patil

दानिश सिद्दिकी आणि एम्बेडेड पत्रकारितेचा इतिहास

अफगाणिस्तानमध्ये सैन्याच्या एका तुकडीबरोबर काम करत असताना तालीबानींनी केलेल्या हल्ल्यात फोटोजर्नलीस्ट दानिश सिद्दिकी यांचा मृत्यू झाला. याच निमित्तानं ‘एम्बेडेड पत्रकारिता’ ही संज्ञा सर्वांसमोर आली. अफगाणिस्तान सैन्यासोबत 'एम्बेडेड' असणं म्हणजे काय हे माहित नसल्यामुळं त्याविषयी कट्टरवाद्यांकडून इंटरनेट आणि उपलब्ध माध्यमातून ट्रोलिंगही सुरु झालं.
Indie Journal

शहरांवर कोणाचा अधिकार?

रोजच्या दैनंदिन जीवनात आपण सर्व विविध हक्कांची चर्चा करतो. त्यात मतदानाचा हक्क, अभिव्यक्तीचा हक्क ते जीवनाचा हक्क समाविष्ट असतो. पण आपण ज्या शहरात राहतो त्या शहरावर आपला हक्क असतो का? तर अर्थात हो. प्रत्येक रहिवाश्याचा तो ज्या शहरात राबतो, कष्ट करतो, राहतो, वावरतो त्या शहरावर हक्क असतो.
Indie Journal

झोपडपट्ट्यांकडे बघताना...

झोपडपट्टी म्हटले की समोर येतो स्लम डॉग मिलेनियार, काला किंवा गली बॉय. आपल्या देशात तर झोपडपट्टी हे पर्यटनाचे स्थान झालंय. दिल्लीत कठपुतली कॉलनीत गरिबांना उठवलं गेलं, अहमदाबाद मध्ये भिंत बांधली गेली, पुण्यात वस्ती उध्वस्त करण्यात आली अशा एक नाही तर अनेक घटना गेल्या तीन दशकात घडल्या.
इंडी जर्नल

‘जून’: बिटरस्वीट समकालीनत्व

आपल्याकडे खूप साऱ्या घडामोडी, प्रसंग घडणाऱ्या चित्रपटांचे प्रस्थ आहे. ज्यात अनेकदा एकामागून एक प्रसंग घडत राहतात आणि शेवटी काहीच हाती लागत नाही. मात्र, काही सिनेमे या रूढ प्रकाराला छेद देणारे असतात. सुहृद गोडबोले आणि वैभव खिस्ती यांनी सह-दिग्दर्शित केलेला (तसेच दोघांचे दिग्दर्शकीय पदार्पण असलेला) ‘जून’ अशाच चित्रपटांमध्ये मोडतो.
Prathmesh Patil

समाजशास्त्राची गरज नक्की कशासाठी?

सामाजिक शास्त्रात राज्यशास्त्र आणि अर्थशास्त्र हे महत्वाचे विषय मानले जातात, तर समाजशास्त्राला ह्या उतरंडीत शेवटचं स्थान असतं. समाजशास्त्र आणि त्याचं महत्व ह्याविषयी अनभिज्ञ असणाऱ्या जनमानसात मग साहजिकच समाजशास्त्रज्ञ नक्की काय काम करतात ह्याविषयी फार जागरूकता असलेली दिसत नाही, आणि ह्या उदासीनतेची कारणं आपल्याला समाजशास्त्र ह्या विद्याशाखेच्या स्वरुप आणि जडणघडण ह्यामध्ये सापडतात.
Indie Journal

बो बर्न्हम: ‘इनसाइड’: मिलेनियल्सच्या मनातील कोलाहलाचे दस्तऐवजीकरण करणारे बिटरस्वीट सेल्फ-पोर्ट्रेट

इनसाइड’च्या सादरीकरणाच्या पद्धतीमुळे, चित्रीकरण आणि निर्मितीतील मर्यादांमुळे त्याच्या दृश्यचमत्कृतीपूर्ण ठरण्यासोबतच नानाविध भावनांचे चित्रीकरण करणे शक्य होते. या भावना आणि मनोवस्थांपैकी पुढील अवस्था ठळकपणे आणि वारंवार दिसतात.
Indie Journal

बदलाल तर टिकाल: नियतकालिकांसमोर पॅनडेमिकनं उभं केलं आव्हान

कोरोनाकाळात नियतकालिकांच्या छपाईवर परिणाम झाला असून डिजिटल वितरणाकडे कल वाढल्याचं दिसून येतंय. आधीच परवडत नसलेला छपाई खर्च, तसंच वितरकांचं भरमसाठ कमिशन आणि बदललेल्या वाचनाच्या सवयी यामुळं छापील नियतकालिकांना उतरती कळा लागलीच होती. पॅनडेमिक आणि लॉकडाऊननं त्यांच्यासमोर अडचणींचा डोंगर उभा केला.
Indie Journal

गोष्ट सांगणारे ताई दादा...

गेल्या ३ वर्षांपासून महाराष्ट्रातील वेगवेगळ्या जिल्ह्यातील गावांत, आदिवासी पाड्यांवर जाऊन गोष्टीच्या माध्यमातून लहान मुलांचं भावविश्व उलगडण्याचं काम प्रतीक्षा खासनीस, कल्पेश समेळ आणि त्यांचे काही सहकारी टायनी टेल्स (Tiny Tales) च्या माध्यमातून करत आहेत. नाटकाच्या माध्यमातून वेगवेगळ्या कथा लहान मुलांपर्यंत पोहोचवून त्याचं भावविश्व फुलवण्याचं काम ही मंडळी करतायत.
इंडी जर्नल

‘दिठी’: अमर्याद पाऊस आणि (अ)शाश्वत शोक

अनपेक्षितपणे घडलेल्या घटनेमुळे सगळं चित्र धूसर आणि काहीसं अस्पष्ट होण्याची शक्यता असते. ‘दिठी’ या सुमित्रा भावे दिग्दर्शित चित्रपटामधील मध्यवर्ती पात्राच्या आयुष्यात अशीच घटना घडलेली असते.
Shubham Patil

Non-review of a non-book

The book, written by 'Berozgar Bhakt' and titled 'Masterstroke' is a study of the exhaustive amount of work taken under the leadership of PM Modi to alleviate unemployment in the country.
Indie Journal

चक्री वादळांना नावं का आणि कशी देतात? पुढच्या वादळांची नावं कोणती?

ताऊते चक्रीवादळानंतर आता भारतीय हवामान विभागानं बंगालच्या उपसागरात अजून एक चक्रीवादळ तयार झाल्याचे संकेत दिले आहेत. साधारण २६ मे च्या दरम्यान पश्चिम बंगाल तसंच ओडिशाच्या किनारपट्टीला धडकण्याची शक्यता असणाऱ्या या चक्रीवादळाला 'यास' हे नाव देण्यात आलं आहे.
इंडी जर्नल

महात्मा गांधींपासून वाजपेयींपर्यंत भारतानं पॅलेस्टाईनची बाजू घेतली, मोदींच्या नेतृत्वात हे बदलतंय...

सध्या पॅलेस्टाईन आणि इस्रायल यांच्यादरम्यान चाललेला वाद आपण पाहतच आहोत. दुसऱ्या जागतिक युद्धापासूनच अनेक देश या वादासोबत जोडले गेले आहेत. भारत स्वतंत्र झाल्यानंतर भारतासमोरचा पहिलाच आंतरराष्ट्रीय मुद्दा पॅलेस्टाईन आणि इस्रायल यांच्यातील वाद हा होता.
इंडी जर्नल

द डिसायपल’: नैतिकतेच्या 'गुरु'त्वाची कक्षा

विरोधाभास हा चैतन्य ताम्हाणे दिग्दर्शित ‘द डिसायपल’मधील स्थायीभाव आहे. हा विरोधाभास अनेक प्रकारचा, अनेक कंगोरे असलेला आहे. इच्छा-आकांक्षा आणि त्या पूर्ण न झालेले आयुष्य, स्वप्न आणि वास्तव यांच्यातील तफावत, आदर्श जीवन आणि रुक्ष वास्तव यांच्यातील संघर्ष, भूतकाळ आणि वर्तमानाची केलेली विरोधाभास असणारी मांडणी – अशा बऱ्याचशा गोष्टी इथे अस्तित्त्वात आहेत. या सगळ्या विरोधाभासाच्या केंद्रस्थानी आहे कला आणि कलोपासना.
Safdar Hashmi

राष्ट्रीय सडक नाट्य दिवस: पथ नाट्य करताना हौतात्म्य पत्करणाऱ्या सफदर हाश्मी यांची आठवण

भारतामध्ये सडकनाटक चळवळीच्या अनुषंगाने ज्या ज्या कार्यकर्त्या कलावंतानी योगदान दिले त्यामध्ये सगळ्यात अग्रणी नाव निर्विवादपणे कॉ.सफदर हाश्मी यांचंच असू शकतं. सडकनाटक करताना जीवाची तमा न बाळगता हौतात्म्य पत्करणारी व्यक्ती म्हणजे सफदर! आणि म्हणूनच कॉ. सफदर हाश्मी यांचा जन्म दिवस देशभरामध्ये ‘राष्ट्रीय सडकनाटक दिवस’ म्हणून साजरा केला जातो.
Shubham Patil

‘The OBC case’ of ‘House Negro’ and ‘Field Negro’

Bahujans in India and OBC masses, in particular, must understand that their wretched condition is a direct byproduct of the ignorance of their structural social, cultural, economic, political repression, which overtly and covertly works in every aspect of Indian social lives.
इंडी जर्नल

'खिसा' ला राष्ट्रीय पुरस्कार, लेखक कैलास वाघमारेंशी गप्पा

"खिसा" या सिनेमाला नॉन फिचर फिल्म कॅटेगरी मधून राष्ट्रीय पुरस्कार जाहीर झाला. यात लेखन आणि अभिनेत्याची भूमिका साकारलेल्या कैलास वाघमारे शी इंडिजर्नलचे प्रतिनिधी ज्ञानेश्वर भंडारे यांनी केलेली बातचीत.
Shubham Patil

मुलाखत: नदी आणि नदीच्या माणसांची गोष्ट सांगणारे मनोज बोरगावकर

मनोज बोरगावकर यांच्या नदीष्ट या कादंबरीला नुकताच महाराष्ट्र शासनाच्या वतीनं देण्यात येणारा २०१९ या वर्षासाठीचा हरि नारायण आपटे हा उत्कृष्ट मराठी वाड्.मय पुरस्कार मिळाला आहे. नदीष्ट या कांदबरीविषयी मनोज बोरगावकर यांची इंडी जर्नलसाठी अंगद तौर यांनी घेतलेली ही मुलाखत.
वैभव वाळुंज

ओम दर-ब-दर ची रंगभूमी: दिग्दर्शक कमल स्वरूप यांची मुलाखत

ओम दर-ब-दर आणि रंगभूमी अशा सिनेमांचे दिग्दर्शक, गांधी सारख्या अनेक चित्रपटांच्या निर्मिती प्रक्रियेचा भाग असणारे कमल स्वरूप वास्तव आणि अमूर्त या दोहोंचा अनुभव देणारे सिनेकर्मी आहेत. आर. व्ही. रमणी यांच्या कार्यशाळेदरम्यान स्वरूप यांच्यासोबतच्या दीर्घ संवादाचं शब्दांकन.
Indie Journal

चित्रकार मानसी सागर यांची मुलाखत: न्यूड्स, कला आणि स्त्रीवादी अवकाश

ती चित्रकार आहे. पण तिची चित्रं पानं-फुलं-निसर्ग अशी गोड-गोड नाहीत, अर्थात निसर्गचित्रं अथवा इतर चित्रांचंही एक वेगळं महत्व आहेच, पण ती रेखाटते स्वत:लाच, नग्न तिला...तिची सेल्फ न्यूड्स जगातल्या काही कोपऱ्यांत पोहोचली आहेत. पण तिचा हा चित्रप्रवास साधासुधा नाही, त्यातल्या वळणवाटा, खाचाखोचा केवळ कलाप्रेमींनाच नाही तर कुणाही वाचकाला विविधांगी अंतर्दृष्टी देतात. म्हणूनच मी मानसी सागर या नाशिकस्थित चित्रकाराशी मनमोकळ्या गप्पा मारत तिचा प्रवास उलगडण्याचा प्रयत्न केला आहे.
The New Yorker

या जागतिक महामारीनंतर आपण सुखाने झोपू शकत नाही

अराजकवादी लेखक, विचारवंत आणि कार्यकर्ते तसेच मानववंशशास्त्रज्ञ असलेले डेव्हिड ग्रेबर यांचा सप्टेंबर २०२० मध्ये अकाली मृत्यू झाला. मृत्युपूर्वी काही दिवस लिहिलेल्या या लेखात त्यांनी कोव्हिड १९ महामारी नंतर जीवन आणि राजकारण कसं असू शकेल यावर प्रकाश टाकला आहे.
Indie Journal

Modi and the ghost of Reagan and Thatcher

The recent claims made by India’s Prime Minister Narendra Modi that "Government has no business in businesses," contradicts the very reason why the concept of governments was evolved and established. "When a government engages in business, it leads to losses. The government is bound by rules and the lack of courage to take bold commercial decisions," he said.
Shubham Patil

Life and Poetry of John Keats

On February 23rd, 1821, exactly two hundred years ago, John Keats, a well-known romantic poet, but then detested by his literary critics, died from tuberculosis. This 23rd February marks his death bi-centenary.
Wake up Delhi

क्लिक्सने मारलेला पत्रकार बघायचाय का?

दिल्लीमध्ये १७ फेब्रुवारीला रात्री उशिरा काही अज्ञात लोकांनी गोळी मारून दलबीर वाल्मिकी या पत्रकाराची हत्या केली. त्याचा रक्ताळलेले मृतदेह सकाळी शेजाऱ्यांनी ओळखला. दलबीर गरीब होता, दलित होता आणि पत्रकारही होता. त्याला ओळखताना शेजारी माणूस म्हणाला, "अरे ये तो वो पत्रकार लडका हैं ना ..."
Shubham Patil

धाग्यांपासून कलाकृती साकारणारा अवलिया

सुकडी, या गोंदिया जिल्ह्यातील छोट्याश्या गावातील राहुल ठाकरेनं 'स्ट्रिंग आर्ट' या कलेत दोन इंडिया बुक रेकॉर्ड आणि एक आशिया बुक रेकॉर्ड मिळवले आहेत. 'स्ट्रिंग आर्ट' ही कला भारतामध्ये तशी अतिशय विरळ. रंगबिरंगी धागे, खिळे आणि प्लायवूड यांच्यापासून बनवली जाणारी ही कला मूळची 'रोमानिया' या देशातील.
Shubham Patil

To revisit Ghalib is to revisit a love as deep as devotion

Even today, on his 152nd death anniversary, the maestro inspires thousands of people across ages to know about Urdu literature, and thus, potentially, also acquire a taste for it. His eloquent genius remains unparalleled at a zenith that has seldom been in reach, and will remain to be so.
Shubham Patil

More women than men have been in at least one relationship: survey

More women in their twenties have reportedly been in at least one relationship as compared to their male counterparts. A study by Prayas Health Group, a Pune-based non-governmental, non-profit organisation, showed that around 84 percent of the twenty-something Pune women and 70 percent of men have been in at least one relationship in their lives.
Shubham Patil

In case of emergency, shutdown the internet

It's been just 42 days into 2021, and India has already imposed eight internet shutdowns this year, shows the Internet Shutdown Tracker by the Software Freedom Law Centre of India (SFLC.In).

आज एका जनवादी कवीच्या कवितेची नव्यानं आठवण करायची आहे

धूमिल फक्त कवी नव्हता. तो नाकारलेल्या अस्वस्थ समाजाचा आवाज होता, तो लोकशाहीआडून होत असलेल्या शोषण आणि दमनाच्या विरोधातला आवाज होता.
Shubham Patil

बीसीसीआय: क्रिकेटमधील महासत्तेचा वसाहतवादी चेहरा

आज जगातील सर्वात बलाढ्य आणि श्रीमंत क्रिकेट बोर्ड असणारं बीसीसीआय अर्थात भारतीय क्रिकेट बोर्डही नव्वदीच्या दशकात आर्थिक गर्तेत अडकलेलं होतं. जुने भारतीय खेळाडू कसं इतर नोकऱ्या करून अगदी तुटपुंज्या पैशांवर क्रिकेट खेळायचे याचे अनेक किस्से ऐकतंच आपण मोठे झालो.
Rahul Verma Twitter

Fighter pilot for a day: When IAF helped cancer-ridden Chandan live his dream

Six years ago, in a heartwarming story, the Indian Air Force helped bring a smile to the face of a dying little boy, whose dream was to become a fighter pilot someday. The 13-year-old Chandan suffering from bone cancer got to fly a jaguar simulator, and also got to sit in the cockpit of a fighter aircraft, dressed in flying overalls, just a couple of months before he lost his battle with cancer On February 5, 2015.

एके वर्सेस एके: मिस्टर इंडिया: ऑर द अनएक्स्पेक्टेड वर्च्यू ऑफ इग्नरन्स

विक्रमादित्य मोटवानेचा ‘एके वर्सेस एके’ हा चित्रपट ‘सिनेमाविषयीचा सिनेमा’ या विधेचा विचार नव्या आणि रंजक दृष्टिकोनातून करतो. मोटवाने हा निःसंशयपणे भारतीय चित्रपटसृष्टीत कार्यरत असलेल्या काही प्रयोगशील दिग्दर्शकांपैकी एक आहे. त्यामुळे त्याला या प्रकारच्या चित्रपटाच्या संकल्पनेने आकर्षित करणं काहीसं साहजिक आहे.
Indie Journal

People often seek pleasure from consumption of art but avoid it when it discomforts them

“Shaking the Oppressive Brahmanic is the Expression of My Art and People Sharing the Vision of Destabilizing these Structures are My Gallery”, says Sunil Awachar, a noted Ambedkarite Artist. Explaining the need and idea of anti-caste art and its aesthetics, Sunil Awachar unpacks the politics of art in the larger vision of casteless society in the light of ever-increasing intolerance and erosion of constitutional values.

‘लुडो’: बसूचा अ-वास्तववाद आणि सिनेमाची जादू

‘लुडो’ हा ‘हायपरलिंक सिनेमा’ या चित्रपट प्रकारात मोडतो. या प्रकारात वेगवेगळ्या व्यक्तींवर लक्ष केंद्रित करणारी वेगवेगळी कथानकं समांतरपणे उलगडत जातात आणि चित्रपट जसजसा पुढे सरकतो तशी एकत्र येतात. क्वेंटिन टॅरेंटिनो, अलेहान्द्रो गोन्झालेझ इनारितु, पॉल थॉमस अँडरसन, इत्यादी दिग्दर्शकांचे चित्रपट या प्रकारच्या चित्रपटांची गाजलेली उदाहरणं आहेत.
Shubham Patil

सईद मिर्झा यांना ‘इंटरनॅशनल कल्चरल आर्टिफॅक्ट फिल्म फेस्टिव्हल’ चा जीवनगौरव पुरस्कार

राष्ट्रीय पुरस्कार चित्रपट विजेते आणि सुप्रसिद्ध दिग्दर्शक सईद मिर्झा यांना 'इंटरनॅशनल कल्चरल आर्टिफॅक्ट फिल्म फेस्टिव्हल' (आयसीए) कडून जीवनगौरव पुरस्कारानं गौरवण्यात येणार आहे.

२०२० आणि बदललेला सिनेमा

कोविड पॅन्डेमिक दरम्यान सिनेमा हे माध्यम आणि त्याच्याच जवळच्या मालिका, ऑडिओ-व्हिज्युअल पॉडकास्ट्स यासारख्या कंटेंटचे प्रकार जगभरातील बहुतांशी लोकांच्या कामी आले. सर्व स्पोर्ट्स मॅचेस पुढे ढकलल्या गेल्या किंवा मग रद्द तरी झाल्या. याखेरीज चित्रपटगृहं देखील बंद होती. अशात मनोरंजनासाठी नेटफ्लिक्स, अॅमेझॉन प्राईम व्हिडिओ यासारख्या ओटीटी प्लॅटफॉर्म्सवर अवलंबून राहणं आलं.
Indie Journal

२०२०ची डायरी: न्यायव्यवस्था आणि न्यायाची परिमाणं बदलणारं वर्ष

२०२० मध्ये घडलेल्या अनेक न्यायालयीन घडामोडी, न्यायालयीन निर्णय यामुळे न्यायव्यवस्था, न्याय आणि त्याबाबतचं आकलन, अन्वयार्थ, धारणा बदलल्या.
इंडी जर्नल

२०२०ची डायरी: खेळांच्या जगात घडलेल्या महत्त्वाच्या घटना

२०२० हे वर्ष कोरोनामुळे क्रीडाजगतासाठीही प्रचंड उलथापालथीचं ठरलं. रद्द झालेल्या स्पर्धा/सामने ते प्रेक्षकांशिवाय रिकाम्या स्टेडियममध्ये भरवले गेलेले सामने अशा अनेक कधीच न झालेल्या गोष्टी यावेळी पाहायला मिळाल्या. दिग्गज खेळाडूंचं दुर्दैवी निधनंही याच वर्षी झालं. क्रीडाजगतातील यावर्षीच्या उल्लेखनीय अशा १० घटनांचा इंडी जर्नलनं घेतलेला हा थोडक्यात आढावा.
Indie Journal

The year that was 2020: How lives of India's minorities changed

The recently released 'South Asia State of Minorities Report 2020' stated that India has become a dangerous and violent place for Muslim minorities since the CAA was passed last year. Right from the beginning of this year, the lives of minorities in India have seen a shift, right from the Constitutional amendments and laws, Supreme Court decisions, to fake news and targeted police brutality and communal violence.
Indie Journal

The year that was 2020: Environmental Disasters that shook us

As most of us still struggle to understand and believe the severities of an ongoing climate crisis, it becomes excessively critical to look back at some significant climate disasters of 2020. While the following list isn’t exhaustive, it functions as a reminder of what global warming is doing to the Earth and damaging our environment – gradually, and eventually.

२००२ मध्ये मानवाधिकारांवरून क्युबाच्या परराष्ट्रमंत्र्यांनी केलेलं तडाखेबाज भाषण

क्युबाचे परराष्ट्र मंत्री फेलिप पेरेज रोके यांनी संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या ५८ व्या अधिवेशनात, संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या मानवाधिकार आयोगासमोर २००२ मध्ये केलेलं भाषण आजही तितकंच औचित्यपूर्ण आहे. जगभरातील मानवाधिकारांची पायमल्ली आणि विशेषत: मानवाधिकारांबाबत संयुक्त राष्ट्रसंघ आणि तत्सम बलाढ्य संस्था, देशांचा, तिसऱ्या जगातील देशांबाबत असलेला दृष्टीकोन आणि दुटप्पीपणावर रोके यांनी अतिशय परखड भाष्य केलं आहे.
Gemini Studios

‘उंडा’: वेगळा मार्ग पत्करणारी 'कॉप फिल्म'

अलीकडील काळात आपल्याकडे ‘कॉप फिल्म’ अर्थात पोलिसांवरील चित्रपट या चित्रपटप्रकारात बरंच काम घडत आहे. निर्माण होत असलेले चित्रपट चांगले की वाईट हा भाग अलाहिदा. पण, चित्रपट बनत आहेत, इतकं मात्र खरं. या चित्रपटांनी आत्यंतिक मर्दानी नि निर्भीड पोलिस अधिकारी आपल्यासमोर उभे करण्याचं काम केलेलं आहे. ‘उंडा’मध्येही मामुट्टी पोलिसाच्या भूमिकेत असला तरी प्रत्यक्ष चित्रपट हा वर उल्लेखलेल्या प्रकारच्या चित्रपटांहून वेगळा मार्ग निवडतो.

महाराष्ट्राच्या पार्ट टाइम राज्यपालांची फुल टाइम कार्यकर्तागिरी

कोण खरा हिंदू? यावरून राज्यपाल कोश्यारी यांनी आता मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे़ंना डिवचलं आहे. मंदीरं उघडण्यासाठी राज्य सरकार पुरेसं उत्सुक नसल्यावरून राज्यपालांनी मुख्यमंत्र्यांना तक्रारवजा पत्र लिहीलं होतं. या राज्यपालांच्या पत्राला मुख्यमंत्र्यांनी 'मला हिंदुत्व तुमच्याकडून शिकण्याची गरज नाही ' म्हणत उत्तर दिलं.
Indie Journal

फिर भी दिल हैं हिंदुस्थानी’ आणि ‘पीपली लाइव्ह’: प्रसारमाध्यमांसंबंधित भाकितं आणि भाष्यं

वर्तमानातील प्रसारमाध्यमांनी नीतीशास्त्राला दिलेला फाटा आणि त्यामुळे झालेला नैतिक मूल्यांचा ऱ्हास याबाबत बरीच चर्चा घडून आलेली आहे. वादविवादाच्या नावाखाली आरडाओरड आणि गोंधळ घातला जाणं, मीडिया ट्रायल, २४ तास चालणाऱ्या चॅनल्ससाठी सातत्याने बातम्यांचा शोध घेत राहणं, इत्यादी बऱ्याच मुद्द्यांच्या निमित्ताने हे चर्वितचर्वण घडू आलं आहे.
USA network

कोविड-१९ पॅन्डेमिक आणि ‘मंक’

विचार करा की, कोविड-१९ नंतर आता बहुतांशी लोक ज्या चिंता आणि भीती उराशी बाळगून जगत आहेत, तसं जगणं म्हणजे एखाद्या व्यक्तीकरिता नेहमीचं आयुष्य आहे. ‘मंक’मधील एड्रियन मंक (टोनी शाल्हुब) या मुख्य पात्राचं जगणं म्हणजे याच विचाराचं प्रत्यक्ष रूप.
20th Century Fox

रुबी स्पार्क्स: प्रेम आणि लेखनकामात असलेलं साम्य

एखाद्या व्यक्तीने अगदी कमी वयात अनपेक्षित आणि अविश्वसनीय काम करत यश संपादन करणं कौतुकास्पद असतंच. मात्र, कमी काळात नि कमी वयात अतियशस्वी झाल्यानंतर ती व्यक्ती ‘त्या’ यशाच्या पुढे जाईलसं काहीच काम करू शकली नाही तर? आपणच पूर्वी करून ठेवलेलं काम आपली मर्यादा ठरलं तर?

पाम स्प्रिंग्ज: एक दिवस आणि दोन समदुःखी जीव

मानवी जीवनातील निरर्थकता, या निरर्थकतेच्या जाणिवेतून आलेला निराशावाद आणि प्रेम या संकल्पनांचा एकत्रितपणे विचार करणाऱ्या बऱ्याचशा कलाकृती यापूर्वी निर्माण झालेल्या आहेत. अशा प्रकारच्या चित्रपटांतून - मानवी जीवन हे किंचितही सुखकर नाही. मात्र, आपल्याइतक्याच दुःखी आणि असमाधानकारक असलेल्या व्यक्तीसमवेत हे जीवन किमान सुसह्य बनू शकतं - हा विचार मांडला गेल्याचंही दिसलेलं आहे.

Emmy Awards: Curb your enthusiasm

Welcome to the Larry Land! Curb Your Enthusiasm is a sitcom from the genius mind of Larry David, the same one; which gave us a gem like Seinfeld. In Curb, Larry plays himself; rather a fictionalised version of self. Now this version of Larry is rude, always questioning the social norms, causing discomfort to people around him and, even making them hate him.

एमीझचे वारे: बेटर कॉल सॉल

व्हिंस गिलिगनने ब्रेकिंग बॅड मालिकेचे संपूर्ण कथानक केवळ दोन वर्षांच्या कथेत डिझाईन केलं होतं. पण बेटर कॉल सॉलचे कथानक ब्रेकींग बॅडच्या कथानकाच्या सहा वर्षे आधी सुरू होते आणि अर्थातच इथे सहा वर्षांची कथा सांगितली आहे. ब्रेकिंग बॅडमध्ये दाखवलेले विश्व हे ड्रग, ड्रग माफियांचा पाठलाग करणारे डीइएचे खाते याच्या भोवताली फिरते. या सर्वच गोष्टी बेटर कॉल सॉलमध्ये सुद्धा येतात. पण ह्या साऱ्यात एक मोठी आणि महत्वाची भर पडते ती म्हणजे न्यायव्यवस्थेची.

एमीझचे वारे: ‘व्हॉट वुई डू इन द शाडोज’

सीरिजचा फॉरमॅट मॉक्युमेंट्रीचा आहे. म्हणजे फेक डॉक्युमेंट्री. एखाद्या विषयावर किंवा चालू घडामोडीवर तिरकस भाष्य करण्यासाठी किंवा डॉक्युमेंट्री फॉरमॅटचीच गंमत उडवण्यासाठी मॉक्युमेंट्री बनवल्या जातात. हा फॉरमॅट असल्यानेच ‘व्हॉट वी डू...’ मध्ये कथानक आणणं निर्मात्यांनी टाळलंय.

एमीझचे वारे: मिसेस अमेरिका

ही दोन वाक्यं केवढी जवळची वाटतात ना! ह्या दोन बायकांच्या काळात तसं ४०-५० वर्षांचं अंतर होतं पण विचार अगदी सारखेच. अपर्णा रामतीर्थकर आपल्याकडे आज जे बोलत होत्या त्याच गोष्टी फिलीस श्लाफ्ली अमेरिकेत ५० वर्षांपूर्वी बोलत होती. नुकत्याच रामतीर्थकर गेल्या आणि फिलीस श्लाफ्लीला मुख्य भूमिकेत दाखवणाऱ्या मिसेस अमेरिका ह्या सिरीजच्या प्रदर्शनालाही सुरुवात झाली.

एमीझचे वारे: ब्रूकलीन ९९

‘एनबीसी’च्या लोकप्रिय पोलिसी प्रक्रियात्मक नाट्य असणाऱ्या ‘ब्रुकलिन नाइन-नाइन’ला यावेळीही एमी पुरस्कारातील ‘कॉमेडी सिरीज’ श्रेणीमधून डावललं गेलं आहे. असं असलं तरी, अभिनेता आन्द्रे ब्रॉअरने चौथ्यांदा ‘सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता’ या श्रेणीत नामांकन मिळवलं आहे. २०१४ ते २०१६ दरम्यान एमी पुरस्कारातील या श्रेणीत सलग तीनदा नामांकन मिळवणारा अभिनेता ठरूनही तीनही वेळा त्याचा पुरस्कार हुकला आहे.

एमीझचे वारे: वॉचमेन, रुपांतर कसे करावे याचा पाठ

एखादं माध्यम डिफाईन करणाऱ्या अश्या एखाद्या कलाकृतीचं दुसऱ्या माध्यमात होणारं रुपांतर साहजिकच किचकट काम आहे. मूळ कलाकृतीच्या प्रेमात असणाऱ्यांचा अपेक्षाभंग होण्याचीच शक्यता अधिक असते! डेमन लिन्डलॉफची यंदाचे एमी नामांकन गाजवणारी एचबीओ सिरीझ ‘वॉचमेन’ मूळ कलाकृतीहून प्रचंड भिन्न असूनही त्याच मूळ कलाकृतीला केवळ ज्ञाय नव्हे तर पोएटिक जस्टीस मिळवून देणारी आहे असं माझं मत आहे!

Emmy Awards series: The Good Place

The basic format of The Office, Parks and Recreation, Brooklyn nine-nine and The Good Place is the same, unlikely people finding semblance in their space of purgatory - a mixed group of individuals who would never be friends under normal circumstances are forced to work and banter together and their mishaps cause humour.

एमीजचे वारे: ‘स्ट्रेंजर थिंग्ज’

आपल्याकडील बरीचशी जनता ही वयाच्या पंचविशीत ते पस्तिशीत आहे. या पिढीने मोठं होत असताना नव्वदीचं दशक जवळून पाहिलं. ज्यामुळे भारतीय संदर्भांत नव्वदीच्या दशकातील स्मरणरंजन घडताना दिसतं. तर, अमेरिकन संदर्भांत तिथला मोठा जनसमुदाय हा वयाच्या पस्तिशी ते पंचेचाळीशीत असल्याने तिथे ऐंशीच्या दशकाचं स्मरणरंजन घडत असल्याचं पहायला मिळतं.

एमीझचे वारे: द मँडेलोरियन

२०१५ नंतर स्ट्रीमिंग प्लॅटफॉर्म्समधली वाढती स्पर्धा पाहता आणि ती काळाची गरज आहे हे जाणून डिस्नेने मैदानात उतरायचं ठरवलं आणि १९ नोव्हेंबर २०१९ रोजी डिस्नेने डिस्नेप्लस ही स्ट्रीमिंग सर्व्हिस लॉन्च केली. आणि तेव्हाच प्रीमियर झाला द मँडेलोरियन या पहिल्यावहिल्या स्टार वॉर्सच्या लाईव्ह सिरीजचा. या सिरीजचा क्रिएटर आहे जॉन फॅवरो.

एमीझचे वारे: किलिंग इव्ह

“किलिंग इव्ह” चा ढोबळमानाने जॉनर सांगायचा झाल्यास त्याला ब्लॅक कॉमेडी, क्राईम थ्रिलर असं म्हणता येईल. ही मालिका जेव्हा तुम्ही पाहायला सुरवात करता तेव्हा मात्र "च्यायला हे असं पण होऊ शकतं?" या कॅटेगरीमध्ये ही सिरीज कधी पोहचते हे आपल्याला कळत सुद्धा नाही. कथानक फारसं न उलगडता या सिरीजबद्दल लिहिणं अवघड आहे. पण सीरिजच्या कथेपेक्षा तिच्या एसेन्सबद्दल बोलणं जास्त इंट्रेस्टिंग आहे.
Oliver Kruszka, Quora

एमीझचे वारे: ब्रेकिंग बॅड ते ओझार्क

ओझार्क या मालिकेचा २०१७ मध्ये पहिला सिजन प्रदर्शित झाला. त्यावेळी सर्वांनीच ओझार्कची ब्रेकिंग बॅड सोबत तुलना केली. ही तुलना होणे अगदी साहजिक होते. पण ओझार्कचा पुढचा सिजन आला तसं हे प्रकरण ब्रेकिंग बॅड पेक्षा वेगळं आहे, त्याला एक स्वतंत्र अस्तित्व आहे हे सर्वांनी मान्य करायला सुरुवात केली.

एमी पुरस्कार, टेलिव्हिजनच्या दुनियेतील महत्त्वाचा निर्देशांक

एमी, ग्रॅमी, टोनी, ऑस्कर ही नावं ऐकायला अगदीच अनौपचारिक वाटतील. पण ही अमेरिकेतील अत्यंत महत्वाच्या चार अकादमीकडून दिल्या जाणाऱ्या सर्वात मानाच्या पुरस्कारांची नावं आहेत. नावं जरी अनौपचारिक दिसत असली. तरी ह्या संस्था (अकादमी) मात्र पूर्ण शिस्तीने आणि शक्य तितक्या पारदर्शकतेने काम करत आहेत. म्हणूनच आज भारतात होतो तितका सावळा गोंधळ अमेरिकन पुरस्कारांमध्ये होताना दिसत नाही.
Reuters/Lucas Jackson

कोरोना आणि येऊ घातलेल्या महामंदीचं अर्थभान-भाग १

कुठलंही मोठं आर्थिक आरिष्ट हे पूर्वी अगदीच अतार्किक समजल्या जाणाऱ्या नवीन शक्यतांना जन्म देतं, हा इतिहास आहे. सरकारच्या हस्तक्षेपाशिवाय चालू असलेल्या त्यावेळच्या भांडवली उत्पादन व्यवस्थेला म्हणजेच फ्री मार्केटच्या तत्वाला तिलांजली देत ग्रेट डिप्रेशनमधून मार्ग काढण्यासाठी जगानं अर्थात अमेरिकेनं भांडवलशाहीतील सरकारी हस्तक्षेपाचा पुरस्कार करणाऱ्या केन्सचा आसरा घेतला होता.
ऍमेझॉन प्राईम व्हिडियो

स्पॉटलाईट: अंधारात सत्य चाचपडणाऱ्या पत्रकारितेला साद घालणारा सिनेमा

या आठवड्यात ‘स्पॉटलाईट’ सदराला एक वर्षं पूर्ण झालं. या सदरात लेख लिहिण्यामागे जो उद्देश होता त्या उद्देशाला, म्हणजे उत्तम देशी-विदेशी चित्रपटांवर प्रकाश टाकत त्यावर चर्चा घडवून आणण्याला साजेशा नावाचा शोध ‘स्पॉटलाईट’ या नावापाशी येऊन थांबला. ज्यामागे साहजिकच टॉम मॅकार्थीने दिग्दर्शित केलेल्या याच नावाच्या चित्रपटाचा संदर्भ होता. वर्षपूर्तीचं औचित्य साधून या चित्रपटावर लिहित आहे.
सतीश गिरसावळे

प्रवास 'निर्माण'चा: शोध अर्थपूर्णतेचा

निव्वळ परीक्षार्थी शिक्षणाने तरुणांचा ‘करियर आणि पैसा’ या चढाओढीतला अभिमन्यू झाला आहे. याहून अधिक समृध्द, समाधानी व उद्देश्यपूर्ण अशा जीवनापासून ते वंचित होत आहेत. जर असे व्हायचे नसेल तर मग जीवनात अर्थपूर्ण आव्हाने शोधणाऱ्या युवापिढीची व समाजातील प्रश्नांची सांगड घालता येईल का, ह्या विचारातून प्रेरित होऊन २००६ साली ‘निर्माण’ ह्या शिक्षणप्रक्रियेचा जन्म झाला.
Indie Journal

Valiant Mothers, Celibate Warriors, and Beauty Crusaders

Why would a significant number of women from upper and lower-middle-class families keenly back the Hindu nationalist cause, especially at a historical juncture where at least seemingly more emancipatory choices are available? The answer to this question lies in the evaluation of women’s position in Hindu society and much more nuanced understanding of agency.
Arun Karthick

नसीर: हे एक समयोचित व्यक्तीचित्रण

कल्पित कलाकृतींमध्ये असलेला जीवनाचा, वास्तवाचा अंश हा अधिक नाट्यमय असण्याची शक्यता असते. प्रत्यक्ष जीवन मात्र तितकं नाट्यमय असतेच असं नाही. एखाद्याच्या जवळपास क्रियाशून्य आयुष्याकडे अतिशयोक्ती टाळून पाहिल्यास ते कसं दिसेल हे चित्रपटांमधून अनेकदा दिसत आलेलं आहे. अरुण कार्तिक दिग्दर्शित ‘नसीर’मध्येही शीर्षक पात्राचं असंच काहीसं जीवन दिसतं.

न्युरेमबर्ग खटले: हिंसेचा, गुन्हेगारीचा न्यायिक इतिहास!

न्युरेमबर्ग खटले ही मानवी इतिहासातील अशी गोष्ट आहे की, तिच्यामुळे सामाजिक शास्त्रे, कायदा, लष्करी इतिहास, हिंसा, मानवी हक्क अनेक विषयांना भविष्यकालीन दिशा मिळाली. जागतिक इतिहासात या खटल्यांच्या प्रक्रियेमुळे अनेक गोष्टींची नोंद झाली. त्यामुळेच ‘न्युरेमबर्ग खटले’ आणि त्यांची पार्श्वभूमी, प्रक्रिया आणि फलनिष्पत्ती समजून घेणे अत्यंत महत्वाचे ठरते.
Sony LIV

‘कडक’: परिणामकारक ब्लॅक-कॉमेडी

नैतिकता आणि तिचं स्वरूप हा कायम चर्चेचा विषय राहिलेला आहे. जर समाजाचं किंवा कायद्याचं भय मनात नसतं, तर नैतिकतेचं स्वरूप कशा प्रकारचं राहिलं असतं, हा वेळोवेळी चर्चिला गेलेला मुद्दा आहे. रजत कपूर दिग्दर्शित ‘कडक’मध्ये समोर उद्भवलेल्या परिस्थितीच्या अनुषंगाने नैतिकतेचे निरनिराळे कंगोरे दाखवले जातात.

Deep Focus: The Death and Life of Marsha P. Johnson

How do we define a great personality? Is it about the amount of work one was able to do while being alive or is it their values that stay even after they are gone? ‘The Death and Life of Marsha P. Johnson’, which speaks about the late transgender activist, does not indulge heavily in her accomplishments.
Sony Liv

भोंसले: विरोधाभासांचा समांतर प्रवास

‘भोंसले’मध्ये अगदी सुरुवातीपासूनच विरोधाभासी संकल्पना समांतरपणे समोर येत राहतात. विरोधाभास हा इथला स्थायीभाव आहे. तो जितका दृश्य पातळीवरील आहे, तितकाच संकल्पनांच्या पातळीवरील आहे. हा विरोधाभास जे दिसतं त्यातील परस्परसंबंध दाखवणारा आणि त्यातून एकसंध चित्र निर्माण करणारा आहे.
Asia Times

दक्षिण चिनी समुद्रातील चिनी गलबतं आणि खलबतं

दक्षिण चिनी समुद्राचा प्रदेश भौगोलिक दृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचा आहे. कारण या समुद्राच्या दक्षिणेला ऑस्ट्रेलिया आहे तर उत्तरेला रशिया. पश्चिमेला भारत, आफ्रिका आणि युरोपला जोडणारा अजस्त्र हिंदी महासागर आहे तर पूर्वेला अमेरिकेला जोडणारा प्रशांत महासागर! जगात सर्वात जास्त मासेमारी होते अशा काही भौगोलिक प्रदेशांपैकी एक भाग हा दक्षिण चिनी समुद्राचा तर भारताच्या अर्थव्यवस्थेच्या कितीतरी पट किमतीचा व्यापार या समुद्रातून होतो. आजही जगातला बहुतांश व्यापार हा या समुद्रमार्गे होतो.
All Images-Netflix India

Bulbbul film review: Feminist storytelling done right

As we know, Netflix India's horror track record has been very poor in the past two years and there was not much excitement at all for Bulbbul after the disappointment one experienced with Betaal. But lo and behold, Bulbbul comes in and surprises everyone with its near-perfect production and a genuine feminist message.
Stills from Gold laden sheep and sacred mountain

Tracing the Meditative Paths from ‘Gold-Laden Sheep and the Sacred Mountain’

It comes as no surprise when more young directors are trying to latch onto such particularities. Ridham Janve’s film is no exception. And I mean it in the best possible way. ‘Sona Dhwandi Bhed Te Suchha Pahad’ is based in the local Gaddi language, which is spoken by the people where the film takes place. There are wide landscapes surrounding the Himalayas and the local myths. The whole plot revolves around that.
We Are One

We Are One: A Global Film Festival - Short Film Highlights

With the pandemic hitting every country from all over the world, several film festivals decided to unite with a special programme. ‘We Are One’ is their initiative to introduce us to varying cultures - assessing how cinematic language is probably the only one that a viewer needs to understand in order to resonate with other human experiences. We take a look at some of the short films aired at this festival.
Indie Journal

‘गेट आऊट’ आणि ‘अस’: दृश्य असूनही अदृश्य राहिलेल्या वंशाधारित शोषणाला उजागर करणारे सिनेमे

२०१७ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या जॉर्डन पील लिखित-दिग्दर्शित ‘गेट आऊट’ या चित्रपटामध्ये बऱ्याचशा रूपकांचा वापर करीत समकालीन अमेरिकेतील वर्णद्वेषावर भाष्य केलं गेलं होतं. त्यानंतर २०१९ मध्ये आलेल्या पीलच्याच ‘अस’मध्ये वर्णद्वेषासोबत वर्गाचं समीकरणही विचारात घेतलं गेलं होतं. सध्या सुरु असलेल्या ‘ब्लॅक लाइव्ह्ज मॅटर’ या जगव्यापी चळवळीच्या निमित्ताने अमेरिका, वर्णभेद आणि शोषण हे मुद्दे सर्व माध्यमांच्या केंद्रस्थानी आलेले आहेत.
इंडी जर्नल

दिनू रणदिवे नावाचं पत्रकारितेचं विद्यापीठ

वीसेक वर्षांपूर्वी दिनू रणदिवेंच्या घरी पहिल्यांदा गेले होते त्यावेळी वर्तमानपत्रांचे हे मनोरे पाहिले होते. रणदिवेंच्या मृत्यूनंतर आलेल्या लेखांमधूनही अनेकांनी त्यांच्या घरी असलेल्या या वर्तमानपत्रांच्या उंच ढिगांचा उल्लेख केला. पत्रकाराच्या घरच्या वर्तमानपत्राच्या ढिगांचा नेमका अर्थ काय?
The Federal

प्राइड मंथच्या निमित्ताने: सिनेमा आणि समलैंगिकता

समाजाचा आरसा मानल्या जाणाऱ्या चित्रपटाच्या माध्यमातून या प्रकाराविरुद्ध भाष्य करणे, या विषयाला वाचा फोडणे, या विषयाचं अस्तित्व घराघरात पोहोचवणे अपेक्षित होते. कायदेशीर - सामाजिक बंधनांमुळे आणि चित्रपट निर्मात्यांनी निवडलेल्या चुकीच्या दृष्टिकोनामुळे काही मोजके अपवाद वगळता असं होऊ शकलं नाही.
नितीन वाघमारे

मुलाखत: मी कारकुनी वातावरणात जन्माला आलो, त्यासंबंधी मी लिहिलं, ह्यात मी काही गुन्हा वगैरे केला असं मला वाटत नाही -पु.लं देशपांडे

मला अण्णाभाऊंची किंवा नारायण सुर्वे, बागूल यांची अनुभूती खरी वाटते. पेडर रोड, मलबार हिलवाले गांधीवादी आणि मार्क्सवादी आणि सी.सी.आय, विलिंग्डन क्लबातल्या पार्ट्या झोडून भगवानश्री किंवा सत्यसाईबाबांच्या दर्शनाला जाणारे अध्यात्मवादी मला सारखेच वाटतात.
The Logical Indian

आर्सेनिक अल्बम गोळ्यांची सत्यता जाणून घ्या, खरंच त्यांनी रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते?

या औषधाबद्दल दावा केला गेलाय की, त्याने शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते. अशा दाव्याचा गंभीरपणे विचार करण्यासाठी त्यामागे प्रस्थापित, शास्त्रीय स्पष्टीकरण असावे लागते, ज्यामध्ये आर्सेनिकचे मानवी शरीरावर होणारे विविध परिणाम याबद्दल शास्त्रोक्त माहिती असणे अपेक्षित असते. आर्सेनिक हे मानवी शरीरासाठी विष आहे आणि त्याचा कुठलाही सकारात्मक परिणाम विज्ञानाला ठाऊक नाही.
Na Ma Productions

ईब आले ऊ: व्यवस्थेच्या भयावह अमानुषतेच्या बळी ठरलेल्या नागरिकांची कथा

‘ईब आले ऊ’ हा आपल्या व्यवस्थेकडे एका चित्तवेधक दृष्टिकोनातून पाहतो. हे करत असताना दिल्लीमध्ये उभ्या राहिलेल्या एका वेगळ्याच व्यवसायाकडे आणि व्यवस्थेकडे पाहिलं जातं. हा व्यवसाय आणि ही व्यवस्था दिल्लीमध्ये माकडांनी मांडलेल्या उच्छादाभोवती फिरणारी आहे.
The Better India

On Second Hand Books: ‘Everything Spiritual’

The dusty, messy treasure houses of second-hand yellow books have always excited me. Netaji, a character in my play, Sadasarvada Purvapar (2019), is drawn from the second-hand booksellers I have met. Surrounded by so many books, Netaji loves spending long hours with a bidi in mouth and the famous Sanjay Dutt starrer 'O mere Sajan Sajan’ song at the background.
Indie Journal

‘वुई आर वन’ या ऑनलाईन चित्रपट महोत्सवातील महत्त्वाच्या सिनेमांची ओळख: ‘क्रेझी वर्ल्ड’

जगभरातील नामांकित चित्रपट महोत्सवांनी एकत्र येत ‘वुई आर वन’ या नावाने एक ऑनलाईन चित्रपट महोत्सव आयोजित केला आहे. या महोत्सवात काही निवडक नवे आणि जुने चित्रपट युट्युबवरील ‘वुई आर वन’ याच नावाच्या चॅनलवर मर्यादित कालावधीकरिता मोफत स्ट्रीम होत आहेत. येत्या काळात या महोत्सवातील महत्त्वाच्या अशा काही चित्रपटांविषयीच्या, मुख्यत्वे त्यांची ओळख करून देणाऱ्या लिखाणाची सुरुवात ‘क्रेझी वर्ल्ड’ या चित्रपटापासून करतोय.

वारली विद्रोहाच्या प्रदेशात वाढताना माणूस जागा होण्याचा प्रवास

ठाणे जिल्ह्यातील डहाणू तालुक्यात जव्हार-डहाणू रोडवर तलवाडा ओलांडला की जरा आतल्या बाजूला होती ती सूर्या प्रकल्पची कॉलनी. कॉलनी कसली? आम्ही गेलो तेव्हा चार चाळी कर्मचाऱ्यांना, आठ-दहा क्वाटर्स क्लरिकल स्टाफला, आणि चार-पाच बंगले अभियंत्यांना होते. बाकी आजूबाजूला जंगल आणि फक्त जंगल. अनेक टेकड्या आणि चहुबाजूंनी लांबपर्यंत पसरलेले अनेक डोंगर. सूर्या नदीवर धरण बांधले जाणार होते अन त्यावर होणार होता हायड्रो प्रोजेक्ट. त्या कर्मचाऱ्यांची ही वसाहत.
Tejaswini Enterprises

The Portraits of Women from ‘Awake’ and ‘Nathicharami’

Will the sexually independent female characters, like those in Almodovar’s film, be a reality for those written in our land? Or will our society keep resisting showing them while calling spade a spade, without any signs to change or outlook – to move on from our biases? In a country where domestic abuse is still a pertinent issue, that is tough to answer.

देशीवाद हा प्रतिक्रांतीचाच भाग आहे: डॉ. रावसाहेब कसबे (मुलाखत)

हैद्राबाद येथे स्थित मुक्त पत्रकार व सामाजिक कार्यकर्ता, कुणाल रामटेके, यांनी मराठीतील प्रसिद्ध तत्त्वज्ञ व अभ्यासक डॉ. रावसाहेब कसबे यांची घेतलेली मुलाखत.

पाताल लोक: समकालीन समाजव्यवस्था, न्यायव्यवस्था आणि माध्यमव्यवस्था यांचं प्रभावी चित्रण करणारी सिरीज

मालिकाकर्त्यांची उदारमतवादी धोरणं प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्षरीत्या मालिकेत प्रतिबिंबित झालेली आहेत. मुळातच मालिकाकर्ते हे त्यांच्या विचारांबाबत जागरूक आहेत. त्यामुळेच मालिकेत ‘वुई लिबरल्स आर सच अ क्लिशे. ऑल वुई नीड फॉर अ ह्युमन स्टोरी इज अ मुस्लिम क्रिमिनल ऑर अ एलजीबीटी कॅरेक्टर’ असे मेटा डायलॉग्ज येतात.
feminism india

ऐतिहासिक वारली बंडाची आज पंचाहत्तरी

डहाणू, पालघर, उंबरगाव या आदिवासी भागात झालेल्या ऐतिहासिक वारली उठावाला आज ७५ वर्ष पूर्ण होत आहेत, त्यामुळे या लढ्याच्या आठवणी जागवणं महत्वाचं आहे. मात्र हा लढा समजून घेण्याआधी तत्कालीन ऐतिहासिक परिस्थिती समजून घेणं आवश्यक आहे.
सिरत सातपुते

स्मरण: रत्नाकर मतकरी आणि नर्मदेची चित्रकथी

ज्येष्ठ लेखक, नाटककार रत्नाकर मतकरी यांचं नुकतंच निधन झालं. मतकरींच्या विपुल आणि विविध साहित्यप्रकारांतल्या मुशाफिरीमुळे ते आपल्याला लेखक म्हणून परिचित आहेतच, परंतु मतकरी तितकेच समर्थ चित्रकारही होते. ते नव्वदच्या दशकात नर्मदा घाटीत नर्मदा बचाव आंदोलनाच्या कार्यकर्त्यांबरोबर गेले होते, तिथे त्यांनी जे अनुभवलं ते त्यांच्या कुंचल्यातून दमदारपणे साकारलं गेलं आणि त्यातून उभं राहिलं नर्मदा बचाव लढ्याचं एक आगळंवेगळं दृश्यरूप! याबद्दलच लिहित आहेत सिरत सातपुते.
इंडी जर्नल

व्हिडियो: मीडिया रिपब्लिक भाग १ (फेक न्यूज आणि आपण)

मीडिया रिपब्लिकचा हा पहिला एपिसोड. यामध्ये आपण पाहणार आहोत, की केंद्र सरकारनं स्वतःच 'फेक न्यूज' बाबत प्रसिद्ध केलेली सूची का मागं घेतली.

आफ्टर लाईफ: नैराश्यपूर्ण, तरीही विनोदी

अमेरिकन कलाकृती व्यक्तीपेक्षा घटनेला महत्त्व देतात, तर ब्रिटिश कलाकृती आपल्या पात्रांना अधिक महत्त्व बहाल करणाऱ्या असतात. त्यामुळे ब्रिटिश मालिकांमधील विनोदाच्या गडद छटा पात्रांच्या उपजत स्वभावातून निर्माण होणाऱ्या असतात. ही पात्रं अनेकदा आयुष्याकडे नीरस दृष्टिकोनातून पाहणारी, निराशावादी आणि तीक्ष्ण अशी विनोदबुद्धी असलेली असतात. ‘आफ्टर लाईफ’ आणि ‘फ्लीबॅग’ या दोन्हींमध्ये ब्रिटिश कलाकृतींची ही वैशिष्ट्यं दिसून येतात.
Columbia Pictures

‘Bottle Rocket’ and the tragedy of the weirdos

Wes Anderson roughly belongs to the same generation. And there is at least a semblance to this relatability (with such misfits) that gave a gigantic push to his career. Throughout his filmography, he has largely worked on the characters that are a result of their dysfunctional families and/or troubled childhood.
Tri Star

इट्स अ ब्युटीफुल डे इन द नेबरहूड: नैराश्यपूर्ण काळात मनात सौंदर्य निर्माण करणारा सिनेमा

या सगळ्याचा परिणाम असा होतो की, सध्याच्या काळामध्ये निराशावाद, उपाहासवृत्तीचा उद्रेक झालेला असताना एक प्रचंड आशावादी आणि सकारात्मक दृष्टिकोन बाळगून असणारी कलाकृती समोर येते. जी तिच्या नावाला जागते. इतकं की, कधीही निरुत्साही वाटत असल्यास हा सुखदायक चित्रपट पाहून जरा बरं वाटून घेण्याइतपत विश्वास या चित्रपटावर ठेवता येऊ शको.
TRT world

नफा पाहिजे, तर कामगारांनी थोडं सहन केलं तर काय बिघडलं?

तशी चूक कोणाचीच नाही. व्यवस्थेची आहे. त्यामुळे बोला कोणाला? कारण व्यवस्था पृथ्वी तयार झाल्यापासून आशीच आहे. बदलता येत नाही. त्यामुळे सर्वांचे अभिनंदन. मजूर शक्यतो गरीब असतात. श्रीमंत मजूर पाहिलाय का? असेल तर कळवा, आत टाकू. शक्यतो मजूर, कामगार आयुष्यभर हतबल असतात. असला पाहिजे. नाहीतर काय उपयोग?

फलसफी: बुद्धाचं तत्त्वज्ञान समजून घेताना

बुध्द जाणीव कशी निर्माण होते या सत्याच्या पलीकडे जाऊन ही जाणीव जर वस्तूच्या संपर्कात आली, तर त्यामधून जाणिवेच्या पातळीवर दुःख निर्माण होतं हे मांडणारा पहिला तत्ववेत्ता आहे. व त्याचसोबत याच जाणिवेनं वस्तुचं मूळ स्वरूप जाणून घेतले तर ज्ञानदेखील प्राप्त होतं, हेही तो दाखवुन देतो.
Studio 24 & Roy Andersson Production

‘लिव्हिंग’ ट्रिलजी: माणूस असण्याचा अर्थ शोधणारा रॉय अँडरसनचा सिनेमा

या चित्रत्रयीतील चित्रपटांची रचना अशी की, त्यांमध्ये पात्रांच्या विशिष्ट संचाला समोर ठेवत पारंपारिक तऱ्हेची कथा सांगितली जात नाही. या तिन्ही चित्रपटांमध्ये वेगवेगळ्या सेल्फ-कन्टेन्ड स्केचेसचा समावेश होतो. अगदी या चित्रत्रयीचा भाग नसलेल्या त्याच्या ‘अबाऊट एंडलेसनेस’ (२०१९) या चित्रपटाची रचनाही अशाच तऱ्हेची आहे. या चित्रपटांमध्ये क्वचित काहीएक पात्रं वारंवार समोर येतात, पण तितकंच.
अमर शेख

कामगार दिन व महाराष्ट्र दिन सोबत येतात हा फक्त योगायोग नाही

मराठी भाषिकांचे राज्य स्थापन करण्याची मागणी घेऊन १९५० ते १९६० च्या दरम्यान् चळवळ झाली, तिचा आधार फक्त भाषिक विभाजनाचा नव्हता, तर लोकभाषेच्या आधारावर देशाचे राजकीय व्यवस्थापन करण्याचा, म्हणजे खऱ्या अर्थाने लोकशाही राज्याचा होता. संयुक्त महाराष्ट्राच्या लढ्याचे नेतृत्व डाव्या कामगार-शेतकरी नेत्यांकडे होते, हा केवळ योगायोग नाही. समाजवादी भारतात समाजवादी महाराष्ट्र हा सर्व जनतेचा ध्येयवाद होता.ती त्यांची स्वातंत्र्य चळवळीतून आलेली आकांक्षा होती.

समजून घ्या: ६८ हजार कोटींची कर्ज 'राईट ऑफ' केली म्हणजे नक्की काय केलं

एका माहिती कायद्याअंतर्गत केलेल्या अर्जाला उत्तर देतांना रिझर्व्ह बँकेने दिलेल्या माहितीनुसार जवळपास ६८-६९ हजार कोटींची कर्जे 'निर्लेखित' (Write off) केल्याचे कळाले. ह्यावर स्पष्टीकरण देताना देशाच्या अर्थमंत्री निर्मला सिथारमन म्हणाल्या की ती कर्जे 'माफ' केली नसून 'निर्लेखित' केली आहेत.
इंडी जर्नल

कोरोना स्क्रिनिंगसाठी मालेगावमध्ये मेडिकल पथकातून गेलेल्या तरुणा डॉक्टरचा अनुभव

जेव्हा आम्हाला सांगितलं गेलं की मालेगावच्या स्क्रिनींग कॅम्पसाठी तुमची निवड झालेली आहे, तेव्हा मी आणि माझे दोन इंटर्न बॅचमेट लगेच तयार झालो. जेव्हा बाकीच्यांना हे कळलं तेव्हा सगळ्यांचं म्हणणं एकच होतं की जाऊ नकोस. मालेगावला जाणं म्हणजे सुसाईड करण्यासारखं आहे. मी न जाण्याची सगळी कारणं तपासून पाहिली, मात्र मला एकही कारण सापडलं नाही आणि मी नाही गेलो तर कोणाला तरी जाणं भागच होतं. त्यामुळं मी जायचं ठरवलं.
द कॅराव्हॅन

उलटतपास: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि संघामध्ये खरंच मैत्रीपूर्ण संबंध होते का?

१५ एप्रिल २०२० रोजी अरुण आनंद ह्या आर.एस.एस. संबंधित व्यक्तीने आंबेडकर जयंतीनिमित्ताने ‘द प्रिंट’ ह्या वेबपोर्टलवर ‘Ambedkar's links with RSS & how their ideologies were similar’ ह्या विषयावर साडेसहा मिनिटांचा व्हिडियो प्रसारित केला. त्यामध्ये त्यांनी अनेक दावे केले. प्रत्येक दाव्याला ऐतिहासक पुरावें आहेत असेही ते म्हणतात. त्यांचे बहुतेक दावे निराधार आहेत असे त्यांचा व्हिडीओ पाहतांनाच स्पष्टपणे दिसत होते.

पोर्ट्रेट ऑफ अ लेडी ऑन फायर: उत्कटतेची सिनेमॅटिक अभिव्यक्ती

पोर्ट्रेट ऑफ अ लेडी ऑन फायर’ या फ्रेंच चित्रपटामधील दोन महत्त्वाच्या दृश्यांत विवाल्डीच्या याच अरेंजमेंटमधील ‘समर’ भागातील एका तुकड्याचा वापर केला जातो. ‘पोर्ट्रेट ऑफ अ लेडी ऑन फायर’मध्येही नेमकी विवाल्डीच्या संगीताचीच गुणवैशिष्ट्यं आहेत. ‘फोर सीझन्स’ जर उत्कटता आणि मूर्तिमंत सौंदर्याचा सांगीतिक नमुना असेल, तर ‘पोर्ट्रेट ऑफ अ लेडी ऑन फायर’ म्हणजे अशाच उत्कटतेचं सिनेमॅटिक समतुल्य मानता येईल.
पीटर हॉल्वर्ड

पीटर हॉलवर्ड: आता आपण ठरवायचं आहे आपल्याला कशा जगात जगायचं आहे

आपणाला नेहमीच आपलं जग कसं असावं याबाबत काही गोष्टी ठरवण्याची संधी मिळत असते, परंतु ही संधी नेहमीच येते असं नाही. त्याचसोबत प्रस्थापित जग आणि व्यवस्था स्वतःचं हित जपण्यासाठी हे आहे ते जग बदलण्याची संधी आपणास देत नाही.

द प्लॅटफॉर्म: आजच्या व्यवस्थेत मानवतेवर कटाक्ष टाकणारा चित्रपट

‘द प्लॅटफॉर्म’ ‘नेटफ्लिक्स’वर प्रदर्शित झाल्याझाल्याच त्यातील कालसुसंगत राजकारण हा चर्चेचा विषय बनण्यामागे चित्रपटातील हेच घटक कारणीभूत आहेत. इथली पात्रं, ती ज्या व्यवस्थेचा भाग आहेत ती व्यवस्था, या पात्रांची आणि व्यवस्थापनाची कृत्यं आणि त्यांच्या नैतिकतेवर उभी राहणारी प्रश्नचिन्हं अशी अनेक अंगं इथे आहेत.
फ्रेंच culture

ज्यो लूक नान्सी: आपणाला हे संकट म्हणजे स्वतःला पुन्हा समजून घेण्याची संधी आहे

सगळ्या जगात COVID-१९ ने निर्माण केलेल्या अरिष्टात एकीकडे एकाधिकारशाही प्रवृत्ती असलेला यंत्रणांबद्दलची स्वीकारार्हता वाढीस लागण्याची शक्यता असताना दुसरीकडे उदारमतवादी कल्याणकारी राज्य व्यवस्थादेखील पुन्हा उभारी घेऊ पाहत आहे. अशा द्वंद्वात, माणूस असण्याची वैश्विक जाणीव काय असावी याबाबत चिंतन व्यक्त करत आहेत, फ्रेंच तत्त्ववेत्ते ज्यो लूक नान्सी.
फ्रँको बेरर्डी

फ्रँको बेरार्डी: आपल्याला माहित असलेलं जग पुन्हा येणं शक्य नाही

उद्या जेव्हा जग पुन्हा नव्याने उभे राहील तेंव्हा अस्तित्वात असलेल्या सामान्य परिस्थितीकडे पुन्हा परत न जाता जगाचा नव्याने विचार करावा लागेल आणि या नव्या जगाची धारणा 'फायदा' या तत्वावर आधारित न राहता उपयोग या तत्वांवर आधारित असणं ही काळाची गरज असेल.
यशवंत झगडे

माझ्या आंबेडकरवादी बनण्याची गोष्ट

खरं तर मी मोठा झालो ते ‘ताई-माई-अक्का, विचार करा पक्का आणि धनुष्यबाणावरच मारा शिक्का’ या आणि अशा घोषणा देतच. त्यावेळी मुंबईच्या ‘चुनाभट्टी’ भागात आम्ही राहत होतो. शिवसेनेसारख्या प्रादेशिक पक्षाचा दबदबा असलेला हा सारा भाग. माझ्या शालेय वयात मी कोणत्याही सामाजिक - राजकीय घडामोडींमध्ये रूढार्थानं सहभागी नव्हतो.

‘एजंट साई श्रीनिवास अत्रेय’ : विनोदी हेरपट

कुठलाही चित्रपटप्रकार हाताशी घेऊन त्याला विनोदाची जोड देणं म्हणजे तसा ओळखीचा प्रकार आहे. असं करत असताना त्या प्रकारात पूर्वी होऊन गेलेलं काम आणि त्यातून तयार झालेले संकेत, शैली आणि तांत्रिक बाबींचे संदर्भ विचारात घ्यावे लागतात. हेरगिरी आणि गुन्ह्याचा तपास हा ‘एजंट साई श्रीनिवास अत्रेय’मधील विषय आहे.
फ्रँको बेरारडी

फ्रँको बेरार्डी: कोरोनाच्या संकटाने आपल्याला नव्या सामाजिक इच्छा अंगिकारण्याची संधी देऊ केली आहे

जगभरात भांडवलशाहीला पर्याय शोधण्याचा प्रयत्न गेले तीस चाळीस वर्षे अखंडितपणे चालू आहे पण हा प्रयत्नांना फारसे यश आले असे कुठं दिसत नाही. पण त्याचसोबत स्वतःमधील कुंठितता नष्ट करण्यासाठी व फायद्याची पुनर्निर्मिती करण्यासाठी भांडवल आपणा सर्वांनाच कमी पगार देत स्पर्धेच्या जाळ्यात सततच ढकलत आहे. पण अचानकपणे उदयास आलेल्या या विषाणूने भांडवली प्रवेगातील हवाच काढून घेतली आहे.
राहुल सांकृत्यायन

राहुल सांकृत्यायन: भारतीय जनवादाचे सांस्कृतिक सेनापती

राहुल सांकृत्यायन. लेखक, इतिहासकार, पुरातत्ववेत्ता, साम्यवादी विचारवंत,प्रवासवर्णनकार, तत्वान्वेषी, बौद्ध तत्वज्ञानाचे अभ्यासक व बहुभाषाविद अशा असंख्य उपाध्या त्यांच्या नावाशी जोडल्या गेलेल्या आहेत. पण ही त्यांच्या व्यक्तिमत्वाची वैशिष्ट्ये असली तरी त्यांना वेगळेपण देणार्‍या बाबी दुसर्‍या आहेत. ज्यामुळे ते महान लेखक विचारवंतच नाही तर जनतेचे सांस्कृतिक सेनापती ठरतात.

The uncertainty of the laxman rekhas seperating us

When Prime Minister Narendra Modi announced a 21-day lockdown in India on 24 March, he asked us to draw a “Lakshman Rekha” outside our houses and not step out of it. He said that if we did not do so, we would recede by 21 years. Now, it isn’t clear what he really meant by that. Economically, the 21-day lockdown has already taken us back by much more than 21 years.
The new yorker

कोरोनाव्हायरस आपल्या 'नॉर्मल' जीवनशैलीला पुन्हा तपासून घ्यायला सांगतोय

आज ना उद्या या अरिष्टामधून आपण बाहेर पडूच, पण त्यानंतर ही आपण जा लोकांना मदत केली आहे त्या लोकांच्या आयुष्यातील प्रश्न बदलणार नाहीत ते तसेच राहणार आहेत. देशातील शहरातून जे असंख्य लोक त्यांच्या गावाकडे चालत गेले आहेत ते परत याच शहरात मरण्यासाठी येणार आहेत. फरक इतकाच की त्या मरणाला संरचनात्मक मान्यता आज आणि त्याबद्दल आपण फारसं लक्ष ही देत नाही कारण ते 'नॉर्मल'असत!
bojack horseman

नायक जगलेल्या अभिनेत्यांच्या अस्तित्ववादाचा उहापोह

आत्मपूजा आणि आत्मद्वेष या संकल्पना द्विध्रुवीय वाटत असल्या तरीही अनेकदा त्या एकाचवेळी अस्तित्त्वात असू शकतात. आत्मप्रौढी आणि अतिआत्मविश्वासामुळे निर्माण झालेल्या महत्त्वाकांक्षांची पूर्ती न झाल्याने त्यातून स्वानुकंपा (self-pity) किंवा मग आत्मद्वेषाची निर्मिती होऊ शकते.आणि बऱ्याचदा स्वानुकंपेचा मार्ग एक्झिन्स्टेशियल किंवा मग मिड-लाइफ क्रायसिसच्या माध्यमातून जातो.

पूर्णवेळ कार्यकर्त्याच्या बाबतीत चळवळीचा पाया चुकला आहे का?

औरंगाबाद येथील कार्यकर्ते बुद्धप्रिय कबीर यांचा अलीकडे अकाली मृत्यू झाला. डावी चळवळ आणि आंबेडकरी चळवळीत ते सक्रिय होते. कबीर यांचे जगणे जसे काळजावर चरा उमटवणारे होते तसाच त्यांचा मृत्यू सुद्धा हृदयद्रावक आहे. कबीर आज आपल्यात नाहीत पण या निमित्ताने चळवळीतल्या एका अत्यंत महत्वाच्या मुद्यावर चर्चा होणे आवश्यक बनले आहे.

मेगामाइंड’ : अस्तित्त्ववादाने ग्रासलेला खलनायक

सत्प्रवृत्तीचा विजय आणि दुष्प्रवृतीचा पराजय या चित्रपटातील ठरलेल्या संकल्पना आहेत. अनेकदा ड्रीमवर्क्स अॅनिमेशन स्टुडिओने निर्माण केलेल्या अॅनिमेटेड चित्रपटांत काही इंटरेस्टिंग संकल्पना असतात. ‘मेगामाइंड’ आणि ‘कुंग फु पांडा’ चित्रपट मालिकेतील चित्रपटांत या ठराविक संघर्षाच्या पलीकडे जात सत्प्रवृत्ती आणि दुष्प्रवृत्ती या संकल्पनांचा ऊहापोह केला जातो.
इंडी जर्नल

केरळनं यशस्वीरीत्या कोरोनाशी दोन हात कसे केले?

कित्येक प्रगत देश या रोगराईपुढे हतबुद्ध झाले आहेत. केरळ त्याच्याशी जिवाच्या कराराने लढत आहे. विषाणूची साखळी निर्णायकरित्या रोखण्यासाठी आम्ही माणुसकीची साखळी मजबूत करू पाहात आहोत. केरळ सरकार बिनीचा शिलेदार बनून या लढाईत अग्रभागी राहिले आहे.

नव्या पिढीसाठी एकांत ही विशेष नवी गोष्ट नाही, परिचित आनंद आहे

‘वुई आर अ जनरेशन ऑफ ब्रोकन हार्ट्स अँड ब्रोकन पीपल’. झाकिर खान या कमेडियनच्या ‘हक से सिंगल’ या स्टॅण्ड अप कॉमेडी स्पेशलमधील हे एक वाक्य. अलीकडील काळातील माध्यमांतील पॉप्युलर कंटेंटकडे पाहिल्यास आपण हल्ली एकटेपणाला अंतर्भूत करत तो साजरा करायला शिकलो आहोत. याचं कारण मिलेनियल्स म्हणवल्या जाणाऱ्या, १९८० चं दशक आणि १९९० च्या दशकाच्या उत्तरार्धादरम्यान जन्मलेल्या पिढीच्या आयुष्याकडे पाहण्याच्या दृष्टिकोनात दडलेलं आहे.

आखुनी (Axone): सध्याच्या राजकीय, सामाजिक वातावरणात आत्मपरीक्षणाची गरज अधोरेखित करणारा चित्रपट

‘विविधतेत एकता’ असं म्हणत प्रत्यक्षात मात्र संकुचित दृष्टिकोन बाळगून असणं, भेदभाव करणं, देशाच्या नैऋत्य भागातील नागरिकांना निंदानालस्ती करीत हिणवणं, दक्षिणेकडील विविध राज्यांतील सर्व नागरिकांची भाषा, राज्य एकच आहे असा समज बाळगून असणं हे एक खास भारतीय वैशिष्ट्य आहे. ‘आखुनी’ मधील प्रमुख पात्रांचा संच हा मूळच्या भारताच्या नैऋत्येकडील रहिवाश्यांच्या दिल्लीतील वास्तव्याचं प्रतिनिधित्व करणारा आहे. त्यामुळे साहजिकच त्याला विशिष्ट असा प्रादेशिक आणि सामाजिक संदर्भ आहे.

Women and Language: Why Language does not belong to her?

The language that we use every day, the language that is used to protest masculinity, the language to fight against patriarchy, the language that feminists use to establish gender equality? If we want to bring gender equality in its real sense, we need to start looking at the things that perpetuate inequality; language being the foremost of them.
लोट मायटनर

विज्ञाननायिका: नोबेल समितीने न्याय नाकारलेली लिझ मिटनर

पहिला अणुबाँब तयार करुन हिरोशिमा-नागासकीला मृत्युचं गाव बनवुन स्वतः मृत्युचा बाप बनलेला ओपेनहायमर. त्याची मी चाहती. पण त्याच क्षेत्रात अविरत काम करणारी लिझ मिटनर, तिला मी एक स्त्री असुनही इग्नोर करते. तो गिल्ट मला कुरडत गेला खुप दिवस. आज तो गिल्ट उतरवायचाच ठरवलंय.

कामयाब: जे चित्रपट पाहत मोठे झालो त्यात पाहिलेल्या चेहऱ्यांची वैश्विक कथा

‘कामयाब’बाबत बोलताना ‘वन्स अपॉन अ टाइम इन हॉलिवुड’ आठवण्याचं कारण म्हणजे या दोन्ही चित्रपटांच्या मध्यवर्ती पात्रांमध्ये एकेकाळी यशस्वी असलेल्या दोन अभिनेत्यांचा समावेश आहे. आणि महत्त्वाचं म्हणजे, दोन्ही चित्रपटांचा आशय आणि आवाका वेगळा असला तरी या विशिष्ट दृश्यांची तीव्रता मात्र सारखीच आहे.
Metanormal Motion Pictures

‘आमिस’ : अभौतिक प्रेमातली विलक्षण उत्कटता

‘तोंडीमुथलम द्रिक्साक्षीयम’ (२०१७) या मल्याळम चित्रपटात एक संवाद आहे. तो म्हणजे ‘इझन्ट हंगर द रीजन फॉर एव्हरीथिंग?’ हे वाक्य एका अर्थी इथे घडणाऱ्या घटनांनाही लागू पडतं. इथे प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष, काहीशी रूपकात्मक अशा दोन्ही तऱ्हेची क्षुधा सुमन आणि निर्मालीच्या कृत्यांना कारणीभूत ठरते.

द बिग सिक: प्रेम आणि प्रेमासमोरची आव्हानं

‘द बिग सिक’ हा कुमैल नान्जियानी आणि एमिली गॉर्डन या दोघांच्या खऱ्याखुऱ्या प्रेमाच्या गोष्टीवर आधारलेला आहे. स्टॅन्ड अप कॉमेडीच्या विश्वात त्याचा स्ट्रगल सुरु असताना त्याची एमिलीशी भेट झाली होती. दोघेही एकमेकांच्या प्रेमात असताना कुमैलच्या पाकिस्तानी पार्श्वभूमीमुळे एमिलीच्या नकळत समांतररीत्या काही गोष्टी घडत होत्या.
mri curie

विज्ञानायिका: 'उत्सर्जन'शील मरी क्युरी

शेवटी देश कोणताही असो, स्त्रीला सन्मान देणं हे फारच लाजिरवाणं वाटतं काही लोकांना. ती एवढी यशस्वी होऊनही वैज्ञानिक समूहातील काही पुरुषांनी तिला एक समान मानलं नाही. १९१० मध्ये तिनं फ्रेंच अकॅडेमी ऑफ सायन्सेसच्या सदस्यतेसाठी अर्ज केला आणि दोन मतांनी तिला नाकारण्यात आलं
uncut gems

अनकट जेम्स: नावाजलेल्या रांगेत बसणारा थरारपट

साफ्दी ब्रदर्सच्या ‘अनकट जेम्स’कडे केवळ आणखी एक क्राइम थ्रिलर म्हणून पाहणं त्यावर अन्यायकारक ठरणारं आहे. इथे क्राइम थ्रिलरमध्ये असणं अपेक्षित असलेले सगळे घटक आहेत. भावनिक आणि नैतिकदृष्ट्या अधःपतन झालेली पात्रं आहेत, गुन्हेगारी आणि हिंसा आहे. हिंसेच्या अस्तित्त्वात गडद छटा धारण करणारा विनोद आहे.

पॅरासाईट: गरिबीचा रोलप्ले आणि श्रीमंतीची फँटसी

दक्षिण कोरियाची कथा सांगणारा पॅरासाईट त्याच्या अनुभूतीमध्ये मात्र वैश्विक आहे. त्यात दाखवलेली परिस्थिती आज जगभरातल्या कोट्यवधी जनतेचा दैनंदिन अनुभव आहे. आज जग एका अभूतपूर्व वर्ग संघर्षाच्या उंबरठ्यावर आहे. आजच्या जगाची अदृश्य केली गेलेली घुसमट म्हणजे हा सिनेमा.
jojo rabbit

जोजो रॅबिट: कट्टरतावादाचा निरागस उपहास

जोजोचा एक मित्र आहे किंबहुना खरंतर काल्पनिक मित्र आहे, तो म्हणजे अडॉल्फ हिटलर (टाइका वैटिटी). हा हिटलर जोजोला त्याची गरज असते तेव्हा प्रकट होणारा, साहजिकच हिटलरचं एक विनोदी आणि एका अर्थी बालिश रूप असणारा आहे.
Neal Street Productions

१९१७: अंगावर येणारा युद्धपट

युद्धपट दोन प्रकारचे असतात. पहिले म्हणजे युद्धाला आणि युद्धातील शौर्याची स्तुती करणारे, आणि दुसरे म्हणजे युद्धातील क्रौर्य दाखवणारे युद्धविरोधी चित्रपट. अनेकदा आपल्याकडील युद्धपट हे पहिल्या प्रकारातील असतात, तर युद्धात पोळलेल्या पाश्चिमात्य देशांतले युद्धपट दुसऱ्या.
sophie brahe

विज्ञाननायिका: भावाच्या खांद्याला खांदा लावून संशोधन करणारी सोफी ब्राहे

सोफीचं नावं खरंतर सोफिया ब्राहे, जिला सोफिया थॉट म्हणून देखील ओळखले जाते. सोफी एक डॅनिश हॉर्टीकल्चर, खगोलशास्त्र, रसायनशास्त्र आणि मेडीसीनची विद्यार्थिनी होती. एवढ्या सगळ्या गोष्टी ती शिकली तरी तिची मुळ ओळख ही तिच्या भावाला, टायको ब्राहेला खगोलशास्त्रीय निरीक्षणास मदत करणारी लाडकी बहिण म्हणुनच आहे.

मुकनायकाची शंभर वर्ष व समांतर माध्यमांचं महत्त्व

माध्यमे मालकीची असण्याचं महत्त्व बाबासाहेबांनी वेळीच ओळखलं होतं. याशिवाय एक पत्रकार म्हणून त्यांची भूमिका फार स्पष्ट होती. पत्रकारितेतील संपूर्ण लिखाण त्यांनी मराठी भाषेत केलं.
Manufacturing Consent

पुस्तक ओळख: माध्यमांची पोल-खोल करणारं 'मॅन्युफॅक्चरिंग कन्सेंट'

नोम चॉम्स्की आणि एडवर्ड हर्मन, हे प्रसिद्ध अमेरिकी भाषा व माध्यम तज्ञ, या दोघांनी, १९८८ मध्ये एकत्र येऊन, माध्यमांना समजून घेण्याचं, त्यांच्या कामाचं स्वरूप आणि त्यांचा परिणाम समजून घेण्याचं मॉडेल म्हणून 'प्रोपागंडा मॉडेल' मांडलं आणि त्याबाबत लिहिलेलं त्यांचं पुस्तक म्हणजे 'मॅन्युफॅक्चरिंग कन्सेंट'.

'Polluted' Marathi: A case for techno-remediation of a language

We environmentalists teach our students something called bio-remediation where we teach how we can neutralize the contamination of an area using plants or micro-organisms. In the case of a Language's pollution, we can use the digitalisation and technology to slowly reduce the contamination within the language. I'll call it techno-remediation of language.
Only Lovers left behind

ओन्ली लव्हर्स लेफ्ट अलाइव्ह: कल्पकतेतून बहरणारा आधुनिक व्हॅम्पायरपट 

‘ओन्ली लव्हर्स लेफ्ट अलाइव्ह’ हा पदोपदी मोहक वाटत राहतो. ही मोहकता जितकी तो ज्या पद्धतीने समोर मांडला जातो त्यात, आणि त्यातील संकल्पनांमध्ये दडलेली आहे, तितकीच जारमुश इथलं विश्व ज्या नजाकतीनं रचतो यात दडलेली आहे.

विज्ञाननायिका: आईन्स्टाईनच्या प्रसिद्धीमागं झाकोळलेली मिलेव्हा मारिच

मिलेव्हा मारिच, अल्बुची पहिली बायको आणि त्याआधी प्रेयसी. खरंतर तिची ही 'कुणाची तरी बायको' अशी ओळख बिलकुलच करुन द्यावीशी वाटत नाही, कारण ती जात्याच हुशार आणि बुद्धिमान होती. पण तिला सगळ्यांनीच कुठल्या तरी कोपऱ्यात दडवून टाकलं. ही तिची कथा.

‘मॅनहंट : यूनाबॉम्बर’ : व्यवस्था आणि पात्रांमधील परस्परसंबंध

‘मॅनहंट : यूनाबॉम्बर’ आणि ‘माइंडहंटर’ या नेटफ्लिक्सवर उपलब्ध असलेल्या दोन्ही मालिकांमधील मानसिक पातळीवर विलक्षण साम्य आहे. दोघेही समाज आणि व्यवस्थेच्या नियमांनुसार वागत नाहीत. ‘मॅनहंट : यूनाबॉम्बर’मध्ये तर याचा आढावा अधिक विस्तृतपणे घेतला जातो. व्यवस्था आणि पात्रांमधील परस्परसंबंधांचे परिणामकारक रेखाटन करणाऱ्या या मालिकेवरील लेखाचा हा पहिला भाग.
Marriage Story

मॅरेज स्टोरी: एका नात्याच्या अंताची नाजूक गोष्ट

कुटुंबव्यवस्था, नातेसंबंध, नात्यांतील तणाव, एकल जगणं या नोआ बॉमबाखच्या चित्रपटांमधील काही नेहमीच्या संकल्पना आहेत. अनेकदा तो त्याच्या चित्रपटांमध्ये एखाद्या व्यक्तीच्या मनात चाललेला भावनिक, मानसिक कोलाहल, वैयक्तिक आयुष्यातील ताणतणाव अशा अमूर्त भावना आणि संकल्पना पडद्यावर आणण्याचा प्रयत्न करताना दिसतो. नातेसंबंध मग ते प्रियकर-प्रेयसी, पती-पत्नीमधील असोत की भावंडं, पालकांशी असलेले, या नात्यांची गुंतागुंत तो मांडू पाहतो.

द आयरिशमन: मैत्री, विश्वासघात, हतबलता

‘द आयरिशमन’ हा रूढ अर्थांनी गँगस्टर फिल्म या प्रकारात मोडणारा चित्रपट नाही. त्याच्या केंद्रस्थानी गुन्हेगारी विश्व जरूर आहे, पण मार्टिन स्कॉर्सेसीचे इतर सिनेमे, मुख्यत्वे ‘मीन स्ट्रीट्स’ (१९७३), ‘गुडफेलाज’ (१९९०) किंवा ‘कसिनो’ (१९९५) यांत गुन्हेगारी विश्व ज्या पद्धतीने दिसते तशा चित्रणाचा इथे अभाव आहे.

विज्ञाननायिका: लॉरा बास्सी, भौतिकशास्त्रात डॉक्टरेट मिळवणारी पहिली महिला

आज सर्व माहिती एका क्लिकवर आपल्या हातात हजर असतानाही एक पेपर लिहणं कठिण जातं आणि तेव्हा कोणतीही माहिती सहजासहजी उपलब्ध नसताना लॉराने तिच्या आयुष्यात तिने जवळपास २२८ संशोधनाचे पेपर लिहिले.
Mental Illness

मानसिक आजार आणि मातृत्व

दिवसेंदिवस वाढणाऱ्या असंख्य मानसिक आजारांमध्ये एक गंभीर स्वरूपाचा आजार म्हणजे स्किझोफ्रेनिया होय. यालाच आपण मनोविदलता असेदेखील म्हणू शकतो. नेहमी भ्रमात राहणे, स्वतःशीच सतत बोलणे, अस्वस्थ विचारप्रक्रिया असणे, आक्रमक होणे, आत्ममग्न राहणे ही अशी असंख्य स्किझोफ्रेनिया आजाराचे लक्षण आहे. या आजाराची मानसिक आघात, भावनिक असंतुलन, तीव्र संवेदनशीलता, ही, किंवा अशी अनेक कारणे असतात.

हायपेशिया, इतिहासातली कदाचित पहिली हुतात्मा विज्ञाननायिका

ज्यांच्या पोटी जन्मली तो एक गणितज्ञ होता. Theon of Alexandria. आणि ती म्हणजे थिअॉनचे गुण पुरेपुर गुणसुत्रांमध्ये घेऊन जन्मलेली हायपेशिया अॉफ अलेक्झांड्रिया. नुसतेच गणितज्ञ नव्हते ते. त्याकाळच्या रोमन साम्राज्याचा भाग असलेल्या इजिप्तमधील अलेक्झांड्रिया मध्ये रहायची ती. अलेक्झांड्रिया अलेक्झांडरने स्वतःच्या नावानं बनवलेलं शहर. फक्त स्थापत्य कलेचा नमुना म्हणुनच नव्हे तर बुद्धिमत्तेचं शहर म्हणूनही ओळखलं जावं अशी या शहरालाही इच्छा असावी. हायपेशियानं हे सिद्धही केलं.

MAMI Film Festival: The India Gold Section takeaways

While the reviewing process was a little tiring since we were supposed to write about ten films in the period of six days, the Indian films under this category did not disappoint us this year.

डाऊनफॉल: एका साम्राज्याचा अस्त आणि पडझड

‘डाऊनफॉल’ हिटलरला त्याच्या सर्वाधिक कमकुवत आणि असुरक्षित अशा रुपात समोर आणतो. हिटलरच्या आत्महत्येपूर्वीच्या, त्याच्या बंकरमधील शेवटच्या दीड आठवड्यात असलेली त्याची आणि थर्ड राइखमधील अधिकाऱ्यांची मनःस्थिती इथे दिसते.

नव्या जगासाठी प्रवेगवादी राजकारणाचा जाहीरनामा

भांडवलशाही ही अन्यायी व विकृत व्यवस्था आहे पण त्याचसोबत भांडवलशाही ही प्रगती रोखणारी व्यवस्था आहे. आपला तंत्रज्ञानात्मक विकास भांडवलशाहीने जितका मुक्त केला आहे तितकाच तो दडपला देखील आहे. प्रवेगवाद असे जाहीर करतो की भांडवली समाजानं लादलेल्या मर्यादांच्या पलीकडं तंत्रज्ञानाची क्षमता जाऊ शकते आणि या मर्यादांच्या पलीकडे आपणाला या क्षमतांना घेऊन गेलं पाहिजे.

'लूक हूज बॅक': हिटलरचा व्यंगात्मक पुनर्जन्म

सदर चित्रपट टिमुर वर्म्सच्या ‘लूक हूज बॅक’ याच नावाच्या प्रसिद्ध कादंबरीवर आधारलेला आहे. चित्रपटाची मध्यवर्ती संकल्पना अशी की काही अस्पष्ट, अतर्क्य कारणांमुळे अडॉल्फ हिटलर (ऑस्कर माझुकी) २०१४ येऊन पोचला आहे. दुसऱ्या महायुद्धात त्याचं बंकर ज्या ठिकाणी होतं, बर्लिनमधील त्याच ठिकाणी उठलेला हिटलर त्याचा बदललेला सभोवताल पाहतो. आणि मग सद्यपरिस्थितीत त्याचे आक्रमक आणि समस्यात्मक विचार घेऊन जगणाऱ्या हिटलरचा मागोवा चित्रपटात घेतला जातो.
Mumbai Taxi

ये बम्बई है, मालूम...

घाटकोपरच्या रमाबाई नगरला लागून सिद्धार्थ नगर, कामराजनगर, रमाबाई कॉलनी, फुले नगर, यशोधरानगर, हर्षवर्धननगर, कामराजनगर, कन्नमवार नगर, आंबेडकरनगर, गौतमनगर, भीमनगर, भीमवाडी, लुम्बिनी बाग, गायकवाड चौक, ट्रान्सीट कॅम्प, पांजरपोळ, राहुलनगर, सगळ्या सिग्नल च्या आजूबाजूला असलेल्या वस्त्या, महाराष्ट्रनगर, मंडाला, भारतनगर अश्या सगळ्या वस्त्या एका ला एक लागून आहेत. इंतझार हुसेन ने लिहलेली वस्ती आणि वसंत मून ने लिहलेली वस्ती; थोड्या फार प्रमाणात मेळ खाते पण या वस्त्या आता शांघाई बनण्याच्या आडे येत आहेत.
Midnight in Paris

मिडनाईट इन पॅरिस: पॅरिस आणि प्रणयरम्यता

पॅरिस आणि प्रणयरम्यता (मग ती शहरापासून ते व्यक्ती, कालखंड अशी कशाबाबतही असू शकते) या दोन गोष्टी इथल्या सर्व घटनांचं, भौतिक आदिभौतिक संकल्पनांचं केंद्रस्थान आहेत. इथल्या पहिल्याच माँटाजमध्ये पॅरिस या शहराचा, त्याच्या गतीचा, त्याच्या अस्तित्वाचा सगळा अर्क एकवटला जातो.

IFFI GOA 2019: An overview

The 2019 edition of the nine-day long International Film Festival of India (IFFI) kicked off on the 20th of November and concluded on the 28th of November with over 200 films in the line-up, competing in several categories.
Amit Shah

हिंदूराष्ट्राची फॅन्टसी : भाजप आणि काऊ बेल्टमधला रोमान्स

अशा प्रकारची नागरिकत्वाची कसोटी जगाच्या इतिहासात जिथे जिथे आणि जेव्हा जेव्हा झालेली आहे, तेव्हा तेव्हा स्टेटनेच हजारोंच्या संख्येनं आपल्याच नागरिकांच्या कत्तली केल्या आहेत. सुरूवातीला अशा मुस्लीमांना भारतातही ठेवू नये आणि स्वतंत्र भूभाग म्हणजे देशही देऊ नये, असं अलौकिक मत सावरकर बाळगून होते. त्यावर मग गोळवलकर गुरूजींनी आपल्या We or our nationhood defined या पुस्तकात तोडगा काढला, की अशा लोकांना वेगळा भूभाग न देता दुय्यम दर्जाचा नागरिक म्हणून भारतातच ठेवावं.
lijo jose palliserry

जल्लीकट्टं: उधळलेल्या रेड्याचा ऑपेरा

‘अंगमली डायरीज’ आणि ‘ई मा याऊ’ ह्या दोन सिनेमानंतर लिजो जोसे हा नव्या प्रकारच्या आर्ट सिनेमातला एक महत्वाचा दिग्दर्शक झाला आहे. कथेचा आणि संकलनाचा प्रचंड वेग, विषयाचं नाविन्य, पार्श्वसंगीतातलं वेगळेपण आणि दिग्दर्शनातले कलात्मक प्रयोग अशा सर्वच पातळ्यांवर त्याचे सिनेमे कमालीचे यशस्वी ठरले आहेत.
justice cinemas

व्हॉट मेक्स अस इंडियन्स?

परवा ६ डिसेंबर रोजी बलात्कार प्रकरणातील संशयित आरोपींच्या झालेल्या एन्काउंटरच्या घटनेमुळे न्याय, न्यायव्यवस्था आणि संविधान या संकल्पना आणि काही मुद्दे पुन्हा एकदा चर्चेत आले आहेत. या तिन्ही बाबींशी निगडीत अशी दोन निरनिराळ्या चित्रपटांतील दृश्यं अशावेळी आठवतात. ज्यातून न्याय, न्यायव्यवस्था आणि संविधान या संकल्पना कायद्याच्या राज्याचा विचार करता का महत्त्वाच्या आहेत हे लक्षात येतं.

Films that left an impact from MAMI 2019

The film festival which entered its 21st year in 2019 endorsed a wide range of cinema just like the years before. There were several festival-favourites in MAMI that attracted a large number of people to the screens. Last year, if the films like Climax or Roma did that, then this year the longest queues were for Scorsese’s much awaited crime-saga ‘The Irishman’ and the black-and-white psychological horror- ‘The Lighthouse’.

असुरन: हंट, चेझ, रिव्हेंज

‘असुरन’चं मध्यवर्ती कथानक तसं साधंसोपं आहे. गावातील एका बड्या प्रस्थाची, वडकुरन नरसिम्हनची (आडुकलम नरेन) हत्या झालेली आहे. या हत्येमागे शिवासामीचं (धनुष) कुटुंब असल्याचं लागलीच स्पष्ट केलं जातं.

Why Ambedkar and his call for Constitutional Morality needs to be revisited

The principle of adhering to Constitutional Morality can put a full-stop to the degradation of Institutions that signify as well as epitomize democracy nullifying all the biases that have crept in via the Brahmanical codes of Conduct that dominate the Caste Hindu Majority of the Country and thus if not arrested in time shall lead the country to peril.
Ford V Ferrari

फोर्ड व्हर्सेस फरारी: पीपल, हाय ऑन कार्स. कार्स, हाय ऑन गॅस

‘फोर्ड व्हर्सेस फरारी’ हा चित्रपट म्हणजे बरंच काही आहे. नाव सुचवतं त्याप्रमाणे फोर्ड आणि फरारी या दोन कंपन्यांमध्ये कार रेसिंगवरून एकेकाळी सुरु झालेल्या आर्थिक, व्यावसायिक गणितं नि प्रतिष्ठेच्या स्पर्धेचं कथानक इथे केंद्रस्थानी आहे. मात्र त्यासोबत प्रत्यक्ष वाहन निर्मितीची प्रक्रिया, रेसिंगची गणितं, स्टीअरिंग व्हीलच्या मागे असलेल्या माणसाचं महत्त्व, रेसिंगचं रोमँटिसाइजेशन असं बरंच काही आहे.
Indian Films

Striker: Four pockets, 18 coins, 1 queen and 2 strikers

Bombay Talkies: Nobody can deny the fact that most of us are fascinated to cinema, and not the lifestyle of the city. It may be a different story for the inhabitants but most of the migrants who seeks liberation are somehow an influence to the cinema. In these columns, Shiva Thorat tries to reveal the history behind Making of Bombay by analysing its cinema, digging into its history, and manifesting it into reviewing cinema.
gunda trashy

ट्रॅशी सिनेमा आणि भारतीयांचं ट्रॅशी आसण्याचं गमक

जगाकडे बघण्याचा भारतीय म्हणून आपला जो कुत्सित दृष्टिकोन आणि त्यामागे लपलेला डार्क हृयूमर समजून घेणं गरजेचं आहे. भारतीय माणूस त्याच्या आजूबाजूला डोळ्यांदेखत घडणाऱ्या खऱ्या घटनांकडे फिक्शन म्हणून पाहतो. त्यातूनच मग त्यामध्ये अतिरंजितपणा आणत त्यातून स्वतःची करमणूक करायला बघतो. यातून तो एकूणच व्यवस्थेविषयी त्याला आलेल्या नैराश्याला वाट मोकळी करून देतो.

'हेल्लारो' : गरब्यातून साकारलेलं व्यवस्थेविरुद्धचं तांडव

६६व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार सोहळ्यात सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचा पुरस्कार पटकावलेला अभिषेक शाह लिखित आणि दिग्दर्शित 'हेल्लारो' हा गुजराती चित्रपट 'मिर्च मसाला'ची पुसटशी आठवण करून देतो, पण तेवढंच. दिग्दर्शकाचा हा पहिला चित्रपट आहे, यावर विश्वास ठेवणं कठीण जावं, इतकी ही कलाकृती सुंदर झाली आहे.

‘युटोपिया’ : डिस्टोपियन कॉन्स्पिरसी थ्रिलर

रंजक सिद्धान्तांनी किंवा त्यांच्या खऱ्या-खोट्या असण्याच्या नुसत्या कल्पनेनं कलाजगताला भुरळ घातली नसती तरच नवल! त्यातूनच वेळोवेळी अशा काल्पनिक-अकाल्पनिक सिद्धांतांवर आधारित पुस्तकं, चित्रपट, मालिका, माहितीपट अशा अनेकविध प्रकारांमध्ये साहित्य-कलाकृतींची निर्मिती झाली आहे. ‘युटोपिया’ ही ब्रिटिश मालिका याच संकल्पनेभोवती फिरणारी (काही एक प्रमाणात सत्याचा अंश असणारी) कलाकृती आहे.
Ayodhya Verdict

'Balanced' in favour of the majority?

The general sentiment, at least as largely portrayed in media, is that the historic Ayodhya verdict of 9th November, 2019 has been accepted by all, including the Muslims. It has been hailed as a very balanced verdict which has given some finality to this long pending dispute. However, the questions that remain are worrying and pertinent at the same time - Has complete justice been done?
परियेरुम पेरुमल

परियेरूम पेरूमल: भाबडा तरी गरजेचा म्हणावासा आशावाद

शिकून, संघटीत होऊन संघर्ष करण्याच्या गरजेमागील मूळ इथे आपल्याला पदोपदी दिसत असतं. किंबहुना खरंतर त्याच्या अस्तित्त्वाच्या जाणीवेनं बोचत असतं. ही अस्वस्थता निर्माण करणं हाच खरंतर मारी सेल्वाराज दिग्दर्शित ‘परियेरूम पेरूमल’चा खरा उद्देश आहे, नि ही अस्वस्थता निर्माण होणं हे त्याचं यश आहे.
yesterday cover

यस्टर्डे: अ वर्ल्ड विदाऊट द बीटल्स इज अ वर्ल्ड दॅट्स इन्फानाइटली वर्स

‘यस्टर्डे’च्या केंद्रस्थानी असलेली संकल्पना अगदीच कल्पक नि रंजक आहे. ती अशी की चित्रपटाचा नायक वगळता जवळपास सगळं जग ‘बीटल्स’ या म्युजिक बँडचं अस्तित्त्व विसरून जातं. मग नायकाआसपासच्या कुणालाच या बँडची गाणी न आठवणं, नि नायकाने त्यांची गाणी स्वतःची म्हणून खपवणं सुरु होतं.
jagga jasoos

जग्गा जासूस: बसूचा अ-वास्तववाद

आपल्याकडे गाण्यांच्या माध्यमातून कथानक पुढे नेण्याचा सांगीतिका नामक प्रकार कधी त्याच्या सर्वोच्च शिखरावर पोचला असं म्हणताच येत नाही. याउलट अलीकडे तर गाणी ही लोकप्रिय कलाकृतीमध्ये लोकांच्या समाधानासाठी, किंवा व्यावसायिक कारणांसाठी अशा कथाबाह्य घटकांपायी अधिक येतात, ना की कथनाचं माध्यम म्हणून. मुळातच अनेक चित्रपटकर्त्यांना हा धोका पत्करावा वाटत नाही, तर जे पत्करतात त्यांचं अपयश (मग ते कलात्मक असो वा आर्थिक) आधीच दुर्मिळ असणाऱ्या या प्रकाराकरिता अधिक हानीकारक ठरतं.
joker film

Quick Take: Who is scared of the Joker?

In many a review, the latest entrant in the superhero genre, Joker, is being cautiously praised, with a million disclaimers in tow. But the most common reaction to the film among celebrity critics, was that the film was, 'scary, eerie, edgy' and that it proposed a 'dangerous' idea. While it does have some 'dangerous' consequences, one is pushed to ask, who exactly is scared of the Joker?

जोकर: अस्वस्थ करणाऱ्या क्रौर्य आणि खिन्नतेतील सिनेमॅटिक सौंदर्य

इथे चित्रपटाला संकल्पनात्मक पातळीवर सामाजिक, आर्थिक आणि सर्वांत महत्त्वाचं म्हणजे मानसशास्त्रीय कंगोरे प्राप्त होतात ते त्याच्या लेखनाच्या माध्यमातून. तर, दिग्दर्शक टॉड फिलिप्स आणि छायाचित्रकार लॉरेन्स शेर मिळून समोर आणत असलेली दृश्यं चित्रपटाला गरजेचा असा एक गडद दृष्टिकोन प्राप्त करून देतात. सोबतच त्यांना मिळत असलेली पार्श्वसंगीताची किंवा काही वेळा नीरव शांततेची, अचूक निवड म्हणता येईलशा गाण्यांची जोड यातून एक नितांतसुंदर अशी सिनेमॅटिक सिंफनी तयार होते.

The Naïve Simplicity of the Mainstream World

In a way, we’re becoming more aware of the content that we’re consuming. That leads us to how intellectual hunger seems to be rising in our country, at least to a degree. But, there are mainstream films still being made that often get an easy pass for their diversion from reality. Their conclusions often lack the believability or logical sense, even if they hit the right emotional notes.

'बुलबुल कॅन सिंग' : फुलणाऱ्या तरुणाईचं गाणं

चित्रपट सुरु होतो, तेव्हा आपल्याला पडद्यावर फुलं दिसतात, बुलबुलच्या रंगीबेरंगी ड्रेसवर पडलेली. मग बॉनी आणि सुमन दिसतात. त्यांची थट्टामस्करी दिसते. झोका बांधताना त्यांच्या चाललेल्या गप्पा दिसतात. तारुण्याच्या उंबरठ्यावरच्या या तीन कळ्यांची फुलं होण्याचा प्रवास मग हळूहळू आपल्यासमोर उलगडत जातो.

'बुलबुल कॅन सिंग' : फुलणाऱ्या तरुणाईचं गाणं

चित्रपट सुरु होतो, तेव्हा आपल्याला पडद्यावर फुलं दिसतात, बुलबुलच्या रंगीबेरंगी ड्रेसवर पडलेली. मग बॉनी आणि सुमन दिसतात. त्यांची थट्टामस्करी दिसते. झोका बांधताना त्यांच्या चाललेल्या गप्पा दिसतात. तारुण्याच्या उंबरठ्यावरच्या या तीन कळ्यांची फुलं होण्याचा प्रवास मग हळूहळू आपल्यासमोर उलगडत जातो.
Once a year

वन्स अ इयर : एका नात्याचा मागोवा

एरवी ज्यांची भेट होणं कधीही शक्य होणार नाही अशा दोन लोकांची भेट होण्याचे चित्रपटांतील आणि अगदी खऱ्या आयुष्यातीलही प्रसंग आपल्याला नवीन नाहीत. मात्र, अशा भेटीनंतर तितक्याच अशक्यप्रायरीत्या होणारी नात्याची सुरुवात, आणि त्यानंतरच्या घटनाक्रमामध्ये उपजत सहजता टिकवून ठेवणं सोपं नसतं. अगदी खऱ्या आयुष्यातही आणि चित्रपट/मालिकांतही. गौरव पत्की लिखित आणि मंदार कुरुंदकर दिग्दर्शित ‘वन्स अ इयर’ या छोटेखानी मालिकेला नेमकं हेच साध्य करणं जमलेलं आहे.
Cosmo Films

सिनेमा: सिंग स्ट्रीट

जॉन कार्नीच्या तीन चित्रपटांविषयीच्या लेखत्रयीतील हा तिसरा आणि शेवटचा लेख. या तीन लेखांच्या माध्यमातून माझ्या प्रचंड आवडत्या चित्रपटकर्त्यांपैकी एक असलेल्या जॉन कार्नीविषयी, आणि त्याच्या या तीन चित्रपटांविषयी पुरेशा सविस्तरपणे बोलण्याचा, या नितांतसुंदर कलाकृतींची प्रशंसा करण्याचा उद्देश बऱ्यापैकी सफल झाला आहे असं वाटतं.

फलसफी: तत्त्वज्ञानाच्या पाच पूर्वअटी (भाग २)

तत्त्ववेत्ता काही तर सांगत असतो बोलत असतो पण ते पुस्तकात नसते, तत्त्ववेत्ता जे काही बोलतो ते जे आहे ते महत्वाचं आहे आणि तेच तत्त्वज्ञानाच गुपित आहे. आणि हे अस्तित्वात असण्याचं कारण इतकंच कि तत्त्वज्ञानाच्या प्रेषणात काही तरी विशेष असत हे विशेष शुध्द विवेकिय असू शकत नाही ते परिणामकारक असत, ते भौतिक असत किंवा शारीरिक असते किंवा इतरांप्रतीच्या प्रेमा सारखे असते.
Begin Again

सिनेमा: बिगीन अगेन

प्रेमाकडे अपारंपरिकरीत्या पाहण्याचा विशिष्ट असा दृष्टिकोन म्हणजे लेखक-दिग्दर्शक जॉन कार्नीचं एक महत्त्वाचं वैशिष्ट्य आहे. संगीत आणि योगायोगानं माणसं जोडली जातात. पण, कार्नी त्यांच्या भविष्याचा निकाल लावत नाही. तो त्या पात्रांना एक प्रकारच्या आशावादी वळणावर आणून सोडतो.

फलसफी: तत्त्वज्ञानाच्या पाच पूर्वअटी

तत्त्वज्ञानाचं उद्धिष्ट, चर्चा आणि दिशानिर्देश यांच्यातील संबंधाची चर्चा करताना बाद्यु तत्त्वज्ञानाच्या पाच पूर्वअटींबद्दल भाष्य करतो. तत्त्वज्ञान विशिष्ट ऐतिहासिक सांस्कृतिक परिस्थितीत जन्माला येण्याचं सोपं कारण म्हणजे त्या समाजात तत्त्वज्ञानासाठी गरजेच्या असण्याऱ्या पाच गोष्टी अस्तित्वात असतात म्हणून

सिनेसमीक्षण: ‘वन्स’

तूर्तास ‘वन्स’ या त्याला प्रसिद्धी मिळवून देणाऱ्या इंडी चित्रपटाचा विचार करूयात. ‘वन्स’मधील पुरुष (ग्लेन हॅन्सर्ड) हा एक गिटारवादक आहे. डब्लिनमधील रस्त्यावर उभं राहून स्वतः लिहिलेली गाणी वाजवत त्यातून तुटपुंजी कमाई करणं, नि आपल्या वडिलांसोबत राहून त्यांच्या व्हॅक्युम क्लीनर दुरुस्तीच्या दुकानात काम करणं या दोन गोष्टींभोवती त्याचं आयुष्य फिरतं.
streaming platforms

Urban content of the streaming era

While most of the television serials used to speak about families and traditions, they revolved only around privileged households. The Hindi daily soaps were largely about how the grandeur of Gujrathi-Marwari families prospers with the undying devotion for their moral codes. The over-saturation of similar setting had since plagued the TV shows and no matter how much they tried to unequivocally shift to lower financial classes, the established formulas hardly changed.

स्पॉटलाईट: ला ला लँड

‘ला ला लँड’ पारंपरिक प्रेमकथांमधील घटक वापरून मुळातच त्यातील प्रेम या मध्यवर्ती संकल्पनेचा पुनर्विचार करताना दिसतो. इथे नायक आणि नायिका दोघांनाही समान महत्त्व आहे. कुठल्याही नात्यामध्ये समोरच्या व्यक्तीचा, तिचीही काहीतरी बाजू असेल याचा विचार न करता खटके कसे उडू शकतात, ही अगदीच मूलभूत गोष्ट त्याच्या कथनाच्या माध्यमातून स्पष्टपणे दिसून येते.
Maheshinte Pratikaram

अ लव्ह लेटर टू महेशिन्ते प्रतिकारम

ही कुणाला तरी प्रत्युत्तर देण्याची भावना मानवात उपजतच असावी. मग भलेही ते शारीरिक पातळीवर असो, किंवा मग शाब्दिक स्वरूपाचं. त्यातून मिळणारा आनंद, एक जेता असण्याची, समोरच्यावर कुरघोडी केल्याची भावना अनुभवणं यातच या उपजत अशा भावनेचं मूळ दडलेलं असावं.

वर्तमान भारतासमोरील तीन आव्हाने : एन राम

जनसमूहाच्या वंचिततेचे वास्तव, धर्मनिरपेक्षतेवरील हल्ला, आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावरील बंधने या विषयावरील द हिंदू वृत्तपत्र समूहाचे संचालक एन. राम यांचं २० ऑगस्ट २०१९ रोजी पुण्यात झालेलं व्याख्यान.
jaaon khaan

स्पॉटलाईट: जाऊँ कहाँ बता ऐ दिल

आदिश केळुसकर एकूण चित्रपटाची हाताळणी कशा प्रकारे करतो, यामध्ये चित्रपटाचा परिणाम दडलेला आहे. मरिन ड्राइव्ह, सिंगल स्क्रीन थिएटरपासून ते लॉजपर्यंत गर्दीने गजबजलेल्या शहरात प्रेमी युगुलांना आसरा देणाऱ्या अनेक जागांना तो जिवंत करतो.
मोब व्हायोलन्स

माझ्या प्रिय कट्टर देशभक्तांस

पत्रास कारण की, मला इतकंच सांगायचं आहे, की तुम्ही जिंकलात. तुम्ही या देशावर तुमच्या प्रखर देशभक्तीनं आणि जाज्वल्य देशाभिमानानं तुमची जरब बसवली आहे, आणि त्याबद्दल तुमचं अभिनंदनच. तुम्ही, तुमचा विचार आणि तुमच्या मागण्या, जिंकल्या. तुम्ही बांधत असलेल्या नव्या भारताला आमच्या शुभेच्छा. आता यापुढं तुम्हाला आमच्याकडून कसलाही त्रास दिला जाणार नाही.
Daniel Berehulak for The New York Times

जातींच्या या देशात, मुक्ती कोन पथे?

जातीवरून माणसाला किती किंमत द्यायची, त्याच्याशी काय व्यवहार करायचा हे ठरत असेल तर आपण ज्या देशात राहतोय तो देश नेमका कोणाचा? १५ ऑगस्टला ज्या स्वातंत्र्याचा जल्लोष साजरा केला जातो ते स्वातंत्र्य कोणाचे? असे प्रश्न मनात निर्माण होतात. स्वातंत्र्याचा अर्थ काय? मुक्ती कोन पथे?

टॅरेंटिनोमय : प्रभावी लेखन, आयकॉनिक पात्रं आणि हिंसेचा उत्सव

‘रिझर्व्हॉयर डॉग्ज’मध्ये वेअरहाऊसमधल्या एका प्रसंगात एका सदस्याला गोळी लागते, आणि लगेच त्यावर उपचार करण्याची काही सोय नसते. आधी त्याला त्या रक्तातळलेल्या अवस्थेत पाहवलं जात नाही. पण मग नंतर जेव्हा तो लिटरली रक्ताच्या थारोळ्यात झोपतो तेव्हा ते फारच कृत्रिम नि अतिरेकी वाटतं. परिणामी विनोदी वाटतं. कमालीच्या गांभीर्यातून (किंवा कमालीच्या हिंसेतून) कमालीचा विनोद करणं टॅरेंटिनोला फारच चांगलं जमतं.
Fan art

टॅरेंटिनोमय: क्वेंटिन टॅरेंटिनो आणि सिनेमा

फिल्म स्कूलमध्ये न जाता थेट तिथे शिकवला जाणारा एक स्वतंत्र विषय बनलेल्या टॅरेंटिनोचा नववा चित्रपट, ‘वन्स अपॉन अ टाइम इन हॉलिवुड’ आलाय. भारतातील त्याच्या चाहत्यांना त्याच्याच प्रदर्शनाचे वेध लागले आहेत. नि त्यामुळेच तर त्याला सेलिब्रेट करणारी, त्याला प्रेमपत्र म्हणून लिहिलेली ही लेखमाला तुमच्यापुढे आणत आहोत.
alain badiou

फलसफी: तत्त्वज्ञानाच्या वर्गातलं द्वंद्व

बाद्यु म्हणतात की त्यांनी अनुभवलेलं जग हे आजच्या जगापेक्षा पुर्ण वेगळं आहे, ते जग क्रांत्यांचं होतं, बदलाचं होतं. बाद्यु म्हणतात, जसा दोन जगांमध्ये विरोधाभास आहे, तसाच विरोधाभास या तत्त्वज्ञानाच्या वर्गातही आहे, कारण त्यांचा स्वतःचा अनुभव हा क्लासमधील विध्यार्थी किंवा आपणापासून नक्कीच वेगळा आहे म्हणून ही परिस्थिती सुध्दा द्वंदात्मक आहे.
earth overshoot

अर्थ ओव्हरशुट डे: आपण पृथ्वी गमावली आहे

ग्लोबल फुट प्रिंट आणि पर्यावरणात काम करणाऱ्या कितीतरी संस्थांनी मांडलेली ही तथ्ये वैयक्तिकपणे लोकं, तुम्ही आम्ही किती गांभिर्याने घेतील यावर शंका असण्याला वाव आहे. पर्यावरणाविषयी आपण वाचलेली माहिती ऐकून लोकं सजग होत आहेत का हाही प्रश्न आहे.
Twice it happened

Book Review: Twice it happened

The novel truly suggests that the women do have many stories to tell but they [had to], out of no choice, hide them or rather bury them deep in the hearts. Never to narrate, but further, she writes, "In a way, we're all Kunti's daughters! We struggle to live with secrets and one fine day we just have to blurt them out."
super deluxe

‘सुपर डिलक्स’ : एक परिपूर्ण सिनेमॅटिक अनुभव

स्वतः निर्माण केलेल्या विश्वाशी सुसंगत अशा तार्किकतेला थारा देणारे व्यावसायिक चित्रपटही फॅसिनेटिंग असूच शकतात. ‘मर्द को दर्द नहीं होता’ प्रदर्शित झाला, त्याच्याच पुढच्या आठवड्यात आलेला ‘सुपर डिलक्स’ अशाच काही फॅसिनेटिंग आणि प्रभावी चित्रपटांमध्ये मोडतो.

फलसफी: तत्त्वज्ञानाचं उद्दिष्ट असतं नव्या इच्छा निर्माण करणं

तत्त्वज्ञानानं मुक्त असणं ही तत्त्वज्ञानाची गरज असते, कारण तत्त्वज्ञानाची सर्वच पद्धतीची परिसमाप्ती (closure) ही तत्त्वज्ञानाचा अंत असते, जेंव्हा लोक/व्यक्ती नव्या शक्यतांनबद्दल विचार करण्यासाठी मुक्त असतात तेंव्हाच तत्त्वज्ञान जिवंत असतं.
badiou bw

फलसफी: तत्त्वज्ञान आज उपयोगी आहे का?

‘तत्वज्ञान म्हणजे काय?’ या प्रश्नाचं उत्तर निरंतर चालणार आहे, बदलणार आहे, विस्तारणार आहे. प्रत्येक तत्ववेत्त्यासाठी या प्रश्नाचं उत्तर नेहमी वेगळं असतं. बाद्यु याच परंपरेला अनुसरून २०१०च्या संदर्भात 'तत्वज्ञान म्हणजे काय?' या प्रश्नाची उकल प्रत्यक्ष भौतिक-राजकीय जगाचे द्वंद्व आणि आजच्या काळातील विश्लेषणात्मक विरुद्ध द्वंदात्मक तत्वज्ञान यांच्या मधील अंतर्विरोध दाखवून करतात.

‘कुंबलंगी नाईट्स’ : भारतीय कुटुंबव्यवस्था आणि पौरुषत्वाचं प्रभावी विच्छेदन

मुख्य प्रवाहातील चित्रपटांमधील कौटुंबिक नाट्य मात्र अपवादानेच या रटाळ चौकटींतून बाहेर पडलं. अलीकडील काळात मात्र सर्वच प्रादेशिक भाषांमधील चित्रपट या पारंपरिक चौकटींतून बाहेर पडत, अकार्यक्षम कुटुंबांचं (डिसफंक्शनल फॅमिली) कथन समोर मांडताना दिसू लागले आहेत. ‘कुंबलंगी नाईट्स’ हा मल्याळम चित्रपट याच बदलाचं एक अधिक थेट आणि प्रभावी स्वरूप आहे.

कांजीवरम: एक दीर्घ विद्रोहकविता

कांजीवरम म्हटलं की साड्या आठवतात, रेशीम धाग्यात बारीक कलाकुसर केलेल्या हातमागावरच्या साड्या. १९३०-४०च्या आसपास घडणाऱ्या 'कांजीवरम' या सिनेमात याच साड्यांचं विणकाम करणाऱ्या हातांची संघर्षगाथा सांगितली आहे. कांजीवरम हा सिनेमा एकूणच दर्जेदार तामिळ सिनेमातही एक वेगळीच उंची गाठतो आणि एका दीर्घ विद्रोहकवितेसारखा उलगडत जातो आणि जागतिक स्तरावर ज्याचा उल्लेख व्हायला हवा असा सिनेमा क्वचितच इथं चर्चेत आला किंवा प्रसिद्ध झाला याबाबत आश्चर्य आणि दुःख वाटायला लावतो.


जगप्रसिद्ध जापानी दिग्दर्शक हिरोकाझु कोरे-इडाचा कान चित्रपट महोत्सवातील मानाचा पुरस्कार, पाम’डि ऑर विजेता चित्रपट ‘शॉपलिफ्टर्स’ हा जपानमधील एका अकार्यक्षम कुटुंबावर आधारित आहे. मात्र, तो या मूलभूत संकल्पनेच्या पलीकडे जात मानवी स्वभाव आणि कुटुंबसंस्थेचा परामर्श घेणारा आहे.
kumbhalangi nights

कुंभलंगी नाईट्स: पुरुषाच्या अमानवीकरणावर घातलेली हळुवार फुंकर

'कुंभलंगी नाईट्स', एखाद्या हळुवार फुकारीप्रमाणं पुरुषत्वानं लाखो पुरुषांच्या मनांवर केलेल्या आघातांवर फुंकर मारत जातो. सिनेमा अगदी सटीकतेनं दोष पुरुष किंवा व्यक्तींचा नाही तर विषारी पितृसत्तेचा आहे हे दर्शवतो.
The Tale

Film Review: The Tale

The narrator from ‘The Tale’ had been trying to deceive herself from her own actuality. But the way she realizes the truth rather accepts it for what it is, will certainly send shivers through your bones; without knowing the exact feeling of being in that situation.

धोनी: मिडल क्लासचा शेवटचा हिरो

सध्याच्या भारतीय संघातील धोनी वगळता एक मिडलक्लास भारतीय तरुण म्हणून मी स्वत:ला कोणाशीच तसा रिलेट करू शकत नाही. अर्थात हे सगळे आपल्याच देशाचे प्लेअर आहेत हे माहितीये पण त्यांच्यावर ठरवलं तरी असं प्रेम करू शकत नाहीत जसं धोनी किंवा त्याच्या अगोदरच्या खेळाडूंवर करायचो. उदाहरणादाखल विराट कोहली आणि त्याची अलमोस्ट परफेक्ट बॉडी बघितल्यानंतर काही केलं तरी माझ्यासारख्या मिडल क्लास पोराला तो आपल्यातला वाटत नाही.

जाओ जाकर पेहले नेहरू-गांधी से पूछो..

पंतप्रधान मोदींनी राष्ट्रपतींच्या अभिभाषणावरील चर्चेत दोन्ही सभागृहात भाषण केलं. प्रत्येकी तासाभराच्या दोन्ही भाषणात ते बरेच हैराण झालेले दिसून आले. भाषणादरम्यान प्रत्येक मुद्द्याला हात घालताना त्याची सुरुवात ते 'लेकिन मै हैराण हू' या वाक्यानेच करताना दिसले. पण नेहमीप्रमाणे त्यांची प्रभावी शब्दफेक, शाब्दिक कोट्या, तर्काला बगल देण्याची क्षमता यामुळे त्यांचं भाषण ऐकणारेही तेवढेच हैरान झाले असतील.
लिसा रँडल

माझं (शेवटचं) विज्ञानवादी प्रेमप्रकरण: लिसा रँडल

हार्वर्ड येथे पदवीधर झाल्यानंतर, लिसा २००१ मध्ये हार्वर्डला परत येण्याआधी एमआयटी आणि प्रिन्स्टन विद्यापीठात काही काळ प्राध्यापक म्हणून काम करत होती. प्रिन्स्टनच्या फिजिक्स डिपार्टमेंटला सैद्धांतिक भौतिकशास्त्रज्ञ प्राध्यापक असणारी लिसा ही पहिली महिला होती.

In Remembrance of Girish Karnad

The final exit or adieu he made is surely not an end of his legacy, but truly none can fill the vacuum that has unfortunately been created after his death.
The Wife

Film Review: The Wife

The best thing about ‘The Wife’ is that it cast Glenn Close in the titular role. While playing the companion of a successful and often revered author, she embodies the stoic persona like very few actors can.

माझी विज्ञानवादी प्रेमप्रकरणं: अर्विन श्रोडिंगर

आम्ही अभ्यासत होतो श्रोडिंगर समीकरणं. तोच तो फेमस मांजरीवाला. जगात जर फिजिक्समध्ये योगदान देणारे कोणते अग्रगण्य देश असतील तर जर्मनी आणि ऑस्ट्रिया आणि ऑस्ट्रियातील व्हिएन्नामध्येच रुडॉल्फ श्रोडिंगर जे वनस्पतिशास्त्रज्ञ होते आणि जॉर्जिन श्रोडिंगर यांच्यापोटीच १२ ऑगस्ट १८८७ ला जन्मलेला हा अर्विन.
Richard Feynman

माझी विज्ञानवादी प्रेमप्रकरणं: रिचर्ड फायनमन

रिचर्ड ना जेवढं वाचत जाऊ तेवढं स्वतःच्या बुद्धिमत्तेनं भुरळ घालतच राहतो. आता बघा ना,जेव्हा मी १५ वर्षाची होते तेव्हा आहे तीच गणितं सुटता सुटत नव्हती. आणि  हा पठ्ठ्या स्वतःच भुमिती,बीजगणित, कॅलक्यूलस शिकत होता.
Stan and ollie

Film Review: Stan and Ollie

For a biographical film spanning just one and a half hour, ‘Stan and Ollie’ is remarkable in its scope. It is based on Stan Laurel and Oliver Hardy, arguably the most beloved comic duo in the history of comedy.

माझी विज्ञानवादी प्रेमप्रकरणं: मारिया गोपर्ट

एक काळ होता जेव्हा मी आणि सहा वर्षापासुनची रुममेट असणारी पुजी यांना एकएकटं बघणं लोकांना इमॅजिनही होत नव्हतं. ऑल्वेज टुगेदर, बेस्ट फ्रेंड फॉरेवर वगैरे होतो आम्ही. सगळे फ्रेंड्स तर "तुम्ही लेस्बो आहात काय?" असंही गंमतीत म्हणायचे. गेले दोन दिवस प्रिया बापटचा लेस्बियन सीन आला आणि हसायला आलं.

Film Review: Happy as Lazzaro

The scenic beauty from the earlier frames gives an illusion that the film belongs to an older era. It feels like it belongs to a part of history, where exploitation was natural taking the course of time in mind.

Film review: Paddleton

For a film dealing with a character with terminal cancer, 'Paddleton' hardly dwells on the cliché pathos often attached to it.

माझी विज्ञानवादी प्रेमप्रकरणं : गॅलिलियो

गॅली जेव्हा नजरकैदेत होता तेव्हा त्याने  'टू न्यू सायंसेस' लिहिलं. अल्बूनं या पुस्तकाचं भरपुर कौतूक केलं आहे. यामुळंच माझा  गॅली 'आधुनिक भौतिकशास्त्राचे जनक' झाला.

माझी विज्ञानवादी प्रेमप्रकरणं : न्यूटन

फिजिक्स शिकताना ज्याच्याबद्दल प्रचंड राग येऊन वाटतं की सफरचंदाऐवजी सफरचंदाचं झाड पडलं तर बरं झालं असतं . असा हाआयझॅक न्यूटन. महान शास्त्रज्ञ. ज्याचं नाव गली गली का बच्चा जानता है.माझा दोस्त झालेला. का होणार नाही??
Guava Island

ग्वावा आयलंड

रेशमाच्या बेटावर काम करणारा कामगार नायक आणि त्याच्यासोबतचे कामगार, त्याची प्रेयसी, या कामगारांचं गाणं, त्यांचं होणारं शोषण आणि तरीही या परिस्थितीचा वाहक असणाऱ्या वर्गाच्या मनातला बंडाचा आवाज या बाबी क्रांतीची शक्यता ही एक अमूर्त संकल्पना नसून ती आजही प्रत्यक्षात येऊ शकते, याचं चित्रण आहे.

‘Meal’- Short film Review

A fear, that invites you slowly to immerse in it rather than sharing all the cues; you feel its palpable presence. ‘Meal’, written and directed by Abhiroop Basu does the same, with very minimal yet precise efforts.
होमी भाभा

माझी विज्ञानवादी प्रेमप्रकरणं: होमी भाभा

अल्बर्टची स्पेशल थेअरी ऑफ रिलेटिव्हीटी धुमाकुळ घालत होती आणि चारच वर्षांनी इकडं भारतात माझ्या पाचव्या अफेयरने जन्म घेतला होता. लोक त्याला 'भारतीय ओप्पेनहायमर' म्हणत होते. माझ्याच दुसऱ्या आयटमच्या नावानं त्याचं बारसं ही घातलं, पण कधी? ज्यावेळेस तो 'भारतीय न्युक्लीअर सायन्सचा बाप' झाला त्यावेळी.

New Netflix release : 15 August (Review)

Even with the simplistic approach, it hardly seemed like a critique of the characters that we see, being a part of. But the tone is just a choice to take a bigger point forward- what is freedom, and how it affects the mundane lives of ‘regular’ people.

माझी विज्ञानवादी प्रेमप्रकरणं : निकोला टेस्ला

निकोला करु लागला काम...केलंही त्यानं...आणि जाऊन पैसे मागितले....त्यावर एडिसन बोलला, "तुला अमेरिकन जोक्स कळत नाहीत...पैसे बिसे काही नाही..जा!"
Yashica Dutt

Book Review: Coming out as Dalit

“Hiding one aspect your identity is like leading a double life. You don’t feel like you belong anywhere” These lines from “Coming out as Dalit” capture the angst and identity crisis resulting from being denied one’s own history and pretending to have one that is nonexistent.
Mooz Films

Film Review: Capernaum

Despite all the good intentions, what the film lacks is a clear focus. Towards the second half, it becomes a mush of ideas; although having enough tension for investing us in the characters and their motives. What makes one glued to the screen is cinematography and real-to-life earnest performances.

माझी विज्ञानवादी प्रेमप्रकरणं: हायझेनबर्ग

५ डिसेंबर १९०१ रोजी वरुर्गबर्ग, जर्मनी, इथल्या माध्यमिक शाळेत शिकवणाऱ्या ऑगस्ट हाइझेनबर्ग यांच्या घरी हा येडोबा जन्मला. गणित आणि फिजिक्स म्हणजे याचा जीव की प्राण. १९२० मध्ये म्यूनिक येथील मॅक्सिमेलियन शाळेत गेला तेव्हा त्याचं लाईफ टोटली चेंज झालं.
Mard ko Dard

Film Review: Mard Ko Dard Nahi Hota

The film unabashedly celebrates all the clichés associated with those films yet makes fun of them at every chance it gets. It doesn’t treat the audience as unintelligent beings, yet gives them the blast of entertainment that they crave for.

Film Review: Photograph

Nothing from Batra’s new film seems that tender and sweet when we first listen to its plot. Yet, he manages to take this plot to a meditative journey of both of these characters, very unlikely to have fallen in love.

माझी विज्ञानवादी प्रेमप्रकरणं: ओपेनहायमर

माझ्या पोटात गोड गुदगुल्या करणारं आणि अंगभर शहारे आणणारं कातिल हसला होता तो. अजुनही आठवलं की शहारे येतात. माझ्यातला जासुस विजय जागा झाला आणि मी याची पुर्ण माहिती काढायचं ठरवलं. शेवटी काही झालं तरी मॅच्युरिटीवालं प्रेम होतं हे!
Caster Semenya

बाईच्या ‘पुरुषी’ असण्याचा खेळखंडोबा

या जेंडर टेस्टनं रूढार्थानं स्त्री नसणाऱ्या, स्त्री-पुरुष या जेंडर बायनरीत न बसणाऱ्या इतकंच नव्हे तर पूर्ण स्त्री असणाऱ्या खेळाडूंचं देखील करिअरच नव्हे तर आयुष्य बरबाद झाल्याच्या अनेक कथा आहेत. याची पुन्हा आत्ता चर्चा होण्याचं कारण म्हणजे दक्षिण आफ्रिकेची स्टार अॅथलिट कास्टर सेमेन्या.

माझी विज्ञानवादी प्रेमप्रकरणं : अल्बर्ट

अख्ख्या वर्गाला, शिक्षकांनाही याची कुणकुण लागली. त्याचा फिजिक्स म्हणून मीही फिजिक्स घेण्यासाठी कॉलेज चेंज केल्यावर नात्यावर शिक्कामोतर्बच झालं. त्यात एका मैत्रिणीने हातावर त्याच्या एका जगप्रसिद्ध निशाणीचा पेननं काढलेला टॅटू बघितलाच. E=mc^2 च्या टॅटूनं माझी आणि अल्बुची प्रेमाकहानी उघड केलीच.

ऑस्ट्रेलियात निम्म्याहून अधिक स्थलांतरित कामगारांचं शोषण

ऑस्ट्रेलियात इतर देशांतून स्थलांतरित झालेल्या निम्म्यापेक्षा जास्त कामगारांना निर्धारित पगार किंवा मजुरीपेक्षा कमी पैसे दिले जातात, असं एका सर्वेक्षणातून समोर आलंय. हा सर्वेक्षण अहवाल तयार करणाऱ्या समितीनं ही समस्या सोडवण्यासाठी सरकारला अनेक शिफारसी सुचवल्या आहेत.

‘वन हंड्रेड इयर्स ऑफ सॉलिट्यूड’ वेब सिरीज स्वरूपात

जगप्रसिद्ध लॅटिन अमेरिकन लेखक ग्रॅबिएल गार्सिया मार्केझच्या ‘वन हंड्रेड इयर्स ऑफ सॉलिट्यूड’ या गाजलेल्या कादंबरीवर आधारित वेब सिरीज नेटफ्लिक्सवर प्रदर्शित होणार आहे. स्पॅनिश भाषेत या वेब सिरीजची निर्मिती केली जाणार असून रॉड्रिगो आणि गोझॅंलो मार्केझ ही मार्केझची दोन मुलं याची निर्मिती करत आहेत.

त्या रिक्षातल्या प्रेमाचं पॉर्न कोणी केलं?

तुम्ही व्हिडिओ एवढ्या चवीनं का बघताय हा प्रश्न स्वतःला विचारा. एवढं करूनही पण त्या दोघांनी उघड्यावर असं करायला नको होतं असं म्हणत बारीक पिन टोचणाऱ्यांना मी नम्रपणे सांगू इच्छितो की आपण उघड्यावर हागायला बसू शकतो तर उघड्यावर प्रेम तर करूच शकतो.
मराठी राजभाषा

राजभाषा दिनी बारकुल्या बारकुल्या ष्टो-या

बोलीभाषेला उभारी द्यायचं काम अनेकजण वेगवेगळ्या पातळ्यांवर करताहेत. आज मराठी राजभाषादिनानिमित्त प्रसाद कुमठेकर यांच्या मराठवाड्यातील खास उदगिरी बोलीभाषेत लिहलेल्या ‘बारकुल्या बारकुल्या ष्टोऱ्या’ ह्या कादंबरीविषयी.
Black Tide

Black Tide

Vincent Cassel was so effective in this role that this might be one of the best performances of his career. From the minute details like scratching his ear to almost running to beat the shit out of his own son, he embodied the role of this alcoholic, repulsive cop.
शांता गोखले

"राजकीय-सामाजिक परिस्थिती आजची असो किंवा कालची, लेखकाची जबाबदारी बदलत नाही"

मराठी नाट्य प्रेक्षक मध्यमवर्गीय आहे त्यामुळे तो राजकीय नाटकांप्रती उदासीन आहे. कलेच्या दृष्टीने मराठी माणसाला राजकारणाचं भान आहे, असं दिसत नाही. सत्तेचे फायदे उठवणारे राजकारणी हे नाटकाचे खलनायक झालेले आहेत पण राजकारणी आणि राजकारण यात फरक आहे. राजकारण या प्रक्रियेबद्दल मराठी नाटककार उदासीन आहेत.
Govind Pansare

'शिवाजी कोण होता' वाचलं आणि मी बदललो

‘शिवाजी कोण होता’ वाचलं आणि माणूस म्हणून जगण्याची प्रक्रिया सुरु झाली, नाही तर मीही ‘जय शिवाजी, जय भवानी‘ म्हणत, ‘मारा कापा, मुसंडयांना पाकिस्तानात हाकला‘ म्हणत दंगलीत सामील झालो असतो, बाबरीकांडावेळी महाआरत्या करत बसलो असतो.

Bombay 70 se Gully Boy

For a director with such a vision, the film felt unsatisfying for some reasons. Mainly for its writing which doesn’t have the rage enough to fulfill the lyrics.

लव्हस्टोरी ‘त्या’ दोघांची

ते दोघं भेटले एका डेटिंग अ‍ॅपवर. एकमेकांशी चॅट करता करता विचार, आवडी निवडी जुळू लागल्या. फेसबुकवर जवळपास तीन वर्ष ते संपर्कात होते. वर्चुअल जगातली त्यांची ही कनेक्टीव्हिटी त्यांच्या सहजीवनाच्या निर्णयप्रकियेतला गाभाच आहे. वॅलेंटाईन डे निमित्त अनिकेत आणि इझ्रायलची ही लव्हस्टोरी.
Can you ever forgive me

Can you ever forgive me?

It does seem obvious or predictable of the plot where she tries to redeem herself by confronting to her wrongdoings. Perhaps that was too simple. It hardly had anything surprising that subverts itself in the next moment. But the simple structure is what helped the performances to shine even more.

किमान जगण्यापुरता श्वास विचार करण्यासाठी...

मी वाचतो, तीच घरातली पुस्तकं त्यानंही वाचली. त्यानंही त्याचे हस्तमैथूनापासून क्युबापर्यंतच्या कित्येक शंकांचं समाधान त्यानं माझ्याचकडून करूनही घेतलं होतं. प्रतिगांधीनं लोकपालसाठी जंतरमंतरवर देशाचं पर्यावरण धुरकट करायला घेतलं, तेव्हा तो म्हणाला, ‘समर्थनासाठी मोर्चा काढतोय, तू मिटिंगला यावंस.’
पियुष गोयल

बजेटपे चर्चा

हा अर्थसंकल्प खूप चांगला किंवा खूप वाईट असा नसून, निवडणुकेपूर्वी असलेल्या बहुतेक अंतरिम अर्थसंकल्पांसारखा - सध्याच्या आर्थिक घडीत मूलभूत बदल न घडवणारा आणि तरीही जनतेला सकृतदर्शनी सकारात्मक वाटेल असा आहे.
Eight Grade

Eighth Grade

Eighth Grade. A film that I disregarded as just another teen drama. I hated the tendency of teenagers, getting sufficed by the technology and not treating others with the love that they seek. Alas, I realised how difficult it can get at times, despite having been bad to others.
swear words

लिंगभिंगातून: शिव्या

एकूणच काय तर सामाजिक राजकीय व लैंगिक सत्ता संवर्धन करणे व त्यासाठी स्त्रियांबद्दल द्वेष, दुय्यमत्व व हीनता दर्शविणारे शब्द पुन्हा पुन्हा वापरणे ही पुरुषांची सत्ता अबाधित ठेवण्याची गरज असते.

Film Review: Roma

This film is definitely about the world inhabited by the female characters around others. But it’s more than just one thing. It is Cuaron's most personal film.
पा रंजिथ

पा.रंजिथची सिनेमाची प्रयोगशाळा

पा. रंजिथ हा केवळ उत्कृष्ट दिग्दर्शकच नाही, तर तो विविध इनिशिएटिव्हजमधून नव्या पिढीला आंबेडकरी कलामूल्यं, तत्वज्ञानासह सिनेमाची निर्मिती शिकवणारा एक प्रयोगशील मार्गदर्शक आहे. ‘कुगईची लायब्ररी’ हे या अर्थान एक मोठं सांस्कृतिक केंद्र आहे.

Book Review

Wretchedness of life in Occupation: Through poetry, prose and photographs

Speak, for your lips are free

Unlike some other day, I had this incredible amount of pride of being myself. I was walking a bit faster just because of that. I wasn’t completely unaware of what I was doing, like usual. I was more conscious of my own persona, in a good way.
Aniket Jaaware

Adieu Professor, Adieu!

Professor Aniket Jaaware, simplicity and generous at heart and fondly known as ‘Aniket Sir’ or sometimes only ‘Aniket,’ in the department of English, SPPU, passed away in Delhi on November 30, 2018, at the age of 58 years.

फलसफी: जागतिक तत्वज्ञान दिवस

आज जगाचा प्रश्न विशिष्ट घटकांच्या शोषणापुरता मर्यादित नाही तर आज जग स्वतःच्या अस्तित्वासाठीच झगडत आहे. अशा काळात, मार्क्स म्हणतो तसं, जगाला कृतिशील राजकीय तत्त्वज्ञानाची गरज आहे.
Environmental Warfare

युद्धात पर्यावरणाचाही बळी जातो

संयुक्त राष्ट्र महासभेनं 'युद्ध व सशस्त्र संघर्षांमुळे होणारं पर्यावरणाचां शोषण' रोखण्यासाठी ६ नोव्हेंबर हा आंतरराष्ट्रीय दिवस म्हणून जाहीर केला.

Must watch films from the film fest

I was able to catch 27 films from the festival. Here are those which caught my attention and lingered in me for quite a while afterwards. These are just the quick afterthoughts and not the complete reviews.

तुंबाड मधली भूतं नाही, माणसं भीतीदायक आहेत!

दुसऱ्या आठवड्यात पुन्हा तुंबाड बघितला तेव्हा गर्दी असल्याने पुढून चौथ्या रांगेत बसून बघावा लागला. गर्दीत प्रेक्षकांचा नको त्या सिन ला हशा ऐकू येण्याचा अनुभव जास्त भयावह होता.

स्पर्धात्मकतेचा अजेंडा

बरेच विकसनशील देश आपल्या आर्थिक धोरणांची दिशा ठरवताना स्पर्धात्मकता निर्देशांकातील क्रमवारी सुधारावी अशा दृष्टीने पावले ऊचलताना दिसतात. माञ या निर्देशांकाला एवढे जास्त महत्त्व देणे खरोखर योग्य आहे का यावर अर्थशास्त्रज्ञांचे एकमत नाही.

फलसफी : मणी रत्नम 

मणी रत्नम यांचा सिनेमा भारतीय वर्गचरित्रातून उत्कट प्रेम आणि अत्युच्च मानवी भावनांना कलात्मकरित्या चित्रित करतो.

फक्त १०० कंपन्या ७० टक्क्यांहून अधिक प्रदूषणाला कारणीभूत

एका अहवालानुसार, जगातील १०० कंपन्या अशा आहेत, ज्या १९८८ पासूनच्या आकडेवारी नुसार, जगातल्या ७० टक्क्यांहून अधिक कार्बन उत्सर्जनास आणि पर्यायाने प्रदूषणास जवाबदार आहेत.

Film Review: First Man

The film delivers as a biopic of Neil Armstrong the person, but in the end, leaves one wanting more for the story of Armstrong, the phenomenon that pushed humanity to cusp of a newer, heightened consciousness.
कविता महाजन

एक तरल कविता

कविता महाजन यांचं कर्तृत्व साहित्य, कला आणि समाजभानाच्या सीमा ओलांडून आपली वेगळी छाप उमटवणारं होतं.

Silent lover, fierce writer

Every time love encountered Amrita Pritam, it knew it would rediscover its depth through her life.

बुद्धीचा पालट धरा रे काही..

वैज्ञानिक दृष्टीकोन बाळगणं ह्या संवैधानीक कर्तव्याचा आग्रह धरणाऱ्या डॉ. नरेंद्र दाभोळकरांची २० ऑगस्ट २०१३ रोजी हत्या झाली. यावर्षी २० ऑगस्ट, हा त्यांचा पाचवा स्मृतीदिन वैज्ञानिक दृष्टीकोन म्हणून पाळला गेला.

Lifting the Veil

Ismat Chughtai was one of those first few writers who challenged the patriarchal norms by writing about certain topics from the list of taboos which are still prevalent in India.
Khajana Vihir

फोटॉन : खजाना विहीर

अहमदनगरचा राजा मुर्तूजा खान याने बीडचा तत्कालीन सरदार सलाबत खान याला खजाना देऊन इथं एक विहीर बांधायला सांगितली. त्या काळचा. मुर्तूजाशाहकडून आलेला सगळा खजिना या विहीरीसाठीच खर्च झाला, म्हणून या विहीरीला 'खजिना